خانه / تازه‌ها / آموزش مجازی / تحلیلی از مدیریت بیوتکنولوژی در بخش کشاورزی

تحلیلی از مدیریت بیوتکنولوژی در بخش کشاورزی

افزایش روز افزون جمعیت کره زمین، نگرانی‌های بشر امروز را نسبت به رفع نیازهای رو به رشد خود دو چندان کرده است، لذا تلاش فراگیر برای رفع نیازهای جمعیت مذکور به ویژه مقولهٔ امنیت غذایی به صورت یک التزام مطرح می‌باشد.

قلمرو رهیافت‌های کشاورزی پایدار نظیر کاهش مصرف کود و سم و تناوب زارعی، کاشت گیاهان پوششی و جلوگیری از فرسایش، کنترل بیولوژیک آفات و بیماری‌ها، توجه به اقتصاد و بازاریابی محصولات کشاورزی، استفاده از ارقام اصلاح شده مقاوم ب آفات و بیماری‌ها، زراعت متابولیک، چند کشتی به جای یک کشتی و الهام از طبیعت تا حدی توانست جلوی تخریب وسیع منابع طبیعی را بگیرد. روش‌های پیشرفته بیوتکنولوژی از جدیدترین رهیافت‌هایی است که هم تنوع موجود گیاهی را افزایش می‌دهد و هم از تنوع ایجاد شده به نفع تولید واریته های مطلوب بهره برداری می‌نماید.

منظور از بیوتکنولوژی کاربرد علم و مهندسی در استفادهٔ مستقیم یا غیر مستقیم از موجودات زنده و یا اجزای تولیدات آنها در حالت طبیعی یا تغییر یافتهٔ آن موجود  و یا استفادهٔ کنترل شده از عوامل بیوتکنولوژی از قبیل میکرو ارگانیزم‌ها یا اجزای سلولی برای استفاده مفید می باشد.
تصویر مفهومی از کشت بافت و بیوتکنولوژی گیاهی

 

کشاورزان سنتی در حال فعلی خود با چالش‌های متعددی چون محدودیت منابع طبیعی، تغییرات جهانی آب و هوایی و محدودیت‌های غیرقابل کنترل و اجتناب ناپذیر و همچنین محدودیت‌های ذاتی در ساختار ژنی گیاهان مواجه هستند. در این میان روش‌ها و شیوه‌هایی برای مقابله با این چالش‌ها وجود دارد. الف: جستجوی دیگر منابع غذایی ب: افزایش بهره وری در تولید محصولات. در روش دوم بیوتکنولوژی می‌تواند مؤثر واقع گردد.

صنعت بیوتکنولوژی با ماهیت چندمنظورهٔ خود هم اکنون در عرصهٔ جهانی پیشتاز است. تولید فراورده‌های غذایی و کشاورزی مرغوب و با کیفیت‌تر، اصلاح نژاد و تولید  واریته های بادام همه از قابلیت‌های بیوتکنولوژی به حساب می‌آیند. و هر کشور با توجه به پتانسیل‌هایی که دارد در این صنعت سرمایه گذاری می‌کند.

بیوتکنولوژی می‌تواند ظرفیت‌هایی را برای افزایش محصول فراهم کند و حتی می‌تواند محصولاتی را در شرایط نامساعد هم تولید نماید.

در سالهای اخیر نمونه‌های فراوانی از انتشار تصادفی و غیر عمدی محصولات اصلاح شده ژنتیکی دیده شده است که برای مصرف بشری و در برخی موارد حتی برای کشت تجاری نیز مورد تأیید نمی‌باشد. در مفاهیم زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی انتشار ارقام گوناگون تأیید نشده محصولات بیوتکنولوژیک اهمیت بلقوه ای دارد. بنابراین محصولات اصلاح شده ژنتیکی ممکن است دارای اثراتی باشند که فعلاً مرئی نیستند.

براساس مطالعات انجام گرفته خطرات اصلی زیست محیطی مرتبط با محصولات اصلاح شده ژنتیکی عبارتند از:

ایجاد تغییرات در ساختار ژنی، انتقال ژن به دیگر محصولات یا گونه‌های بومی و وحشی، همچنین اثرات در دیگر گونه‌های بومی در اکوسیستم‌های مجاور.

برخی دیگر از خطرات نیز منجر به کاهش تنوع ژنتیکی در محصولات زراعی و افزایش مقاومت به علف کش ها، حشره کش ها و ویروس‌ها در گونه‌های بومی کرد.

تاکنون روش‌هایی برای ارزیابی میزان سلامت در محصولات غذایی بیوتکنولوژیک و مشتقات تولیدی آنها برنامه ریزی نشده است. بنابراین یک حساسیت قانونی و روش آزمایش خاص برای ارزیابی سموم غذایی در محیط طبیعی و آزمایشگاهی به منظور بررسی سلامت محصولات اصلاح شده ژنتیکی به طور جدی مورد نیاز است. و همچنین با توجه به اهمیت و جایگاه بیوتکنولوژی و افزایش روز افزون کاربرد آن در بخش کشاورزی لزوم شناسایی خطرات احتمالی ناشی از تولید و کاربرد محصولات این فناوری نوین بیش از پیش مشهود است.

اگر امکانات و منابع تخصص یافته به بیوتکنولوژی کشور را بررسی کرده می‌توان یافت که سابقه بیوتکنولوژی در ایران طی حدود ده سال اخیر بوده است.

 سطح تحقیق، توسعه و کاربرد بیوتکنولوژی برای بخش کشاورزی در کشورهای درحال توسعه به طور کلی بسیار پایینتر از کشورهای صنعتی است. با عنایت به دستاوردها و توانمندی‌های ویژهٔ بیوتکنولوژی به عنوان یکی از هفت رشتهٔ کلیدی تکنولوژی در جهان بایستی گسترش این علم ک فناوری در کشور، گاهی مهم در جهت رسیدن به استقلال و خودکفایی نسبی اقتصادی و حصول امنیت غذایی برای جمعیت رو به رشد محسوب نمود.

اما مرور فعالیتهای کشور در زمینهٔ بیوتکنولوژی بیانگر این واقعیت است که روند رشد این فناوری در کشور بسیار کند بوده است و هنوز نتوانسته‌ایم به نقطهٔ مطلوبی در این زمینه دست یابیم و حتی استفاده از راهکارها و محصولات بیوتکنولوژی نیز دارای خطراتی می‌تواند باشد که برای شناخت بیشتر و جلوگیری و مبارزه با آن‌ها از اطلاعات و مقاله‌های دیگر کمک می‌گیریم.

 

منابع

ّ Fisher, R. A. (1992), Cereal Breeding for Developing Countries in Abstracts of the international Crops Scienee Congress, CSSA and Iowa State University, P:30

Scalling. W. (1990), The Flexibility of Sastainable Agriculture, J. of. Soil and Water Conservation, Jan and Feb: 13-14

Von Braun, Joachim and Detlefvirchow (1996), Economic Evaluation of Biotechnology and Biodiversity in Developing Countries, Agriculture + Rural Development, 3: 7-11

Wolpers, K. H. (1996), Biotechnology in Crop Production- its Potential and Problems-, Agriculture + Rural development, 3: 3-6

Altman, A. (1999, Aug. 15). Biotechnology in the 21st century: The challenges

ahead. Electronic Journal of Biotechnology, 2(2), 51-55.

 

درباره فاطمه نگین راز

این نوشته هم جالبه!

دریای خزر

بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان به آهستگی در حال تبخیر شدن است

بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان به آهستگی در حال تبخیر شدن است، یافته‌های جدید نشان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *