خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / بررسی مزایا و معایب انواع گیاهان تراریخته

بررسی مزایا و معایب انواع گیاهان تراریخته

حضور مواد غذایی تراریخته در بازار مصرف از دههٔ ۹۰ میلادی آغاز شده است.

شایع‌ترین محصولات تراریخته: سویا، ذرت، پنبه و کانولا هستند و مهم‌ترین دست کاری ژنتیکی مقاومت آنها در برابر علف کش ها و آفات گیاهی است. در دو  دههٔ اخیر؛ مهندسی ژنتیک با استفاده از علم بیوتکنولوژی نوین باعث تولید محصولات تغییر ژنتیک یافته یا تراریخته در جهان شده است. در این روش با استفاده از دی. ان. ای نوترکیب ژن‌های جدیدی به گونهٔ مورد نظر منتقل می‌شود تا ویژگی مطلوبی در آن به وجود آورد در حالیکه انتقال آن با روش‌های سنتی امکان پذیر نیست. گیاهان تراریخته دارای مزایا فراوانی بوده و دارای معایبی نیز می باشند.

 

تغییر ژن ها در گیاهان زینتی منجر به تغییر رنگ آنها می شود (ویکیمدیا).

 

گیاهان تراریخته دارای معایب و مزایای بارزی هستند که این نوع گیاهان توسط بیوتکنولوژی کشاورزی پرورش داده می‌شوند

بیوتکنولوژی کشاورزی فناوری مدرنی است که از مرحلهٔ علوم محض عبور کرده و به عنوان یک صنعت تثبیت شده خود را به جهان معرفی کرده که می‌تواند باعث بهبود کیفیت زندگی، به ویژه در کشورهای در حال توسعه، شود. بیوتکنولوژی با روش‌هایی عمدتاً مهندسی ژنتیک، انقلاب سبزی را برای غلبهٔ بشر بر گرسنگی و فقر غذایی بنیان نهاده است.

دانشمندان با دست‌کاری ژن‌های یک گیاه، گونه ایی از آن را  به وجود می‌آورند که نسبت به گونهٔ طبیعی، محصول بیشتری تولید می‌کند، یا برخی ویتامین‌ها و مواد معدنی را که نوع طبیعی فاقد آن است، دارا می‌باشد.

این گیاهان جدید به نام تراریخته معروف هستند دارای اهمیت زیادی می‌باشند. گیاهان تراریخته دارای ویژگی‌هایی مانند ارزش غذایی بالاتر، افزایش خاصیت انبارداری، مقاومت به آفات و ویروس‌ها و… هستند.

احتمالاً اکثر موجودات تراریخنه حداقل خطرات اکولوژیکی را خواهند داشت. این خطرات عبارتند از؛ از بین رفتن منابع زیستی ارزشمند با اثرات منفی بر فرایندهای اکوسیستم، اثر مخرب بر جوامع زنده، آسیب به گونه‌های غیر هدف، تشدید آثار آفات موجود از طریق هیبریداسیون با گیاهان زراعی تراریخته ای که خویشاوند با این آفات باشند و… هستند.

مواد تراریخته چهارچوبی را برای حقوق مصرف کننده قرار داده است که  با افزایش روز افزون جمعیت و محدودیت سطح زیر کشت، استفاده از زیست فناوری برای ارتقاء کیفیت و کمیت مواد غذایی مورد توجه قرار گرفته و غذاهای تراریخته از شیر نوزادان گرفته تا دیگر فراورده‌های لبنی مصرفی بزرگسالان و سایر مواد غذایی مانند سیب زمینی، گوجه فرنگی، کدو، ذرت و… الیاف مورد استفاده برای تهیه پنیه، کتان و… با استفاده از جابجایی قطعات بزرگ DNA  با ویژگی‌های مطلوب تهیه می‌شوند.

خطر اولیهٔ حساسیت در مصرف کنندگان مواد غذایی تراریخته در یکی از این سه حالت قرار می‌گیرد:

حالت اول: بیسترین خطر زمانی است که یک ماده حساسیت زایی شناخته شده یا ماده حساسیت زایی با واکنش متقاطع به فراوردهٔ جدید منتقل می‌شود، حالت دوم: ایجاد ازدیاد حساسیت آندوژن نسبت به فراوردهٔ تغییر یافته  ژنتیکی است و حالت سوم: امکان بیان پروتئین جدید حساسیت زا در محصولات تراریخته است.

اصلاح‌های مهندسی ژنتیکی معمول، شامل افزودن یک ژن به ژنوم میزبان است که پروتئینی با ویژگی‌های مفید از قبیل مقاومت به علف کش ها، حفاظت از حشرات یا عمر قفسه ایی بیشتر در فروشگاه‌ها و یا مثلاً مقاومت بیشتر در برابر سرما زدگی و یا کم آبی را در مراحل رشد محصول کشاورزی ایجاد می‌کند.

به منظور مقابله با این عوارض، ژن‌های انتقال یافته به محصول تراریخته شده تحت یک سلسله آزمایش‌ها قرار می‌گیرند، در صورتی  که ژن جدید منشأ مادهٔ حساسیت زایی داشته باشد با روش‌های ایمنی شناسی سطح lgE  سرمی بر روی افراد حساس بررسی و حساسیت زایی آنها تعیین می‌گردد. زمانی که ژن جدید منشأ حساسیت زایی وجود داشته باشد، عدم وجود شباهت معنی دار در توالی اسیدهای آمینه با مواد حساسیت زایی شناخته شده و مقاوم به تجزیه توسط پروتئاز دستگاه گوارش، مورد بررسی قرار می‌گیرد.

 

منابع:

الیکا شجع، مصطفی گواهی، مهری صفار. بررسی جنبه‌های مختلف گیاهان تراریخته. مرداد ماه ۱۳۸۴

عبدالحسین کاظمی، محمود عباسی. مواد غذایی تراریخته و حقوق مصرف کنندگان. سال ۱۳۸۷، دورهٔ ۳، شماره‌ ۳و ۴

گلناز شریفی. ۱۳۹۵٫ بررسی مزایا و معایب انواع گیاهان تراریخته. http://taq.ir/1395/11/09

مهر انگیز مهدی زاده؛ مریم ربیعی، محمو آل بویه، حسین رستگار. برچسب گذاری مواد غذایی تراریخته و حقوق مصرف کنندگان. بهار ۱۳۹۰، سال پنجم، شماره ۱۶

 

درباره گلناز شریفی

این نوشته هم جالبه!

باسیلوس سابتیلیس

ویزیکول‌های غشایی می‌توانند در درمان بیماران سرطانی مورد استفاده قرار گیرند

بسیاری از باکتری‌ها وزیکول‌های غشایی رها می‌سازند. این وزیکول‌ها، گلوله‌های نانومتری از غشای سلولی بوده …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *