خانه / تازه‌ها / آموزش مجازی / وابستگی تولید ثروت به توسعه کشاورزی پایدار

وابستگی تولید ثروت به توسعه کشاورزی پایدار

 نهادهٔ خاک افزون بر فراهم نمودن زمینهٔ تآثیر گذاری سایر نهاده‌ها، دارای پتانسیل تولید و بازده اقتصادی بوده و در تولید ثروت و جلوگیری از پیامدهای نامطلوب اجتماعی، مانند مهاجرت نقشی کلیدی دارد.

از فرسایش خاک به عنوان یکی از مشکلات اقتصادی و زیست محیطی بسیاری از کشورهای در حال توسعه یاد شده است. وجود رسوب سالانه یک صد میلیون متر مکعب خاک در پشت سدهای کشور، دلیل روشن بر زیاد بودن تخریب اراضی در حوزه‌های بالا دست سدها است، فعالیت‌های کشاورزی فرسایش گر در بالا دست نیز به عنوان یکی از مشکلات جدی کشورهای در حال توسعه ذکر شده است.

در اغلب کشورهای در حال توسعه، به طورپیوسته تغییرات در سیاست‌های کلان، سیاست‌های بخشی و تجاری، در حال اجرا و یا تحت برسی است و تآثیر این تغییرات سیاسی بر محیط زیست از جمله خاک، مورد توجه جدی مورد توجه قرارداشته و دارد.

جمعیت جهان به صورت چشمگیری در حال افزایش می‌باشد، بنابراین دستیابی به امنیت غذایی پایدار در این کشورها از اهمیت بیشتری بر خوردار می‌باشد. علیرغم اینکه درطول ۵۰ سال گذشته سیاست‌هایی توسعه کشاورزی در این کشورها به صورت قابل توجهی با استفاده از نهاده‌های بیرونی موجب افزایش تولیدات کشاورزی شده‌اند، اما در مقابل، این رشد سبب مصرف آفت کش ها، سموم، کودهای شیمیایی و ماشین آلات کشاورزی شده است.

استفاده از این  نهاده‌ها با وجود مؤثر بودن  در افزایش  تولید، تنوع زیستی  و محیط  زیست  را به خطر  انداخته  و در نتیجه  پایداری  کشاورزی را  در معرض   تهدید  قرار  داده  است.

تصویری از کشاورزی پایدار در بالی (ویکیمدیا).
 
اقتصاد دانان  بر این باورند  که کشاورزی  یک نظام  نسبتآ  خود کفا است  و نهاده‌های  مصرفی  برای تولیدات  کشاورزی  کم و بیش  به وسیله بخش کشاورزی   تآمین می‌شود و نهاده‌های  صنعتی   اهمیت  چندانی  در زراعت‌های سنتی ندارند.

نظام پایدار در کشاورزی در حقیقت حاصل  نوعی راهبرد مدیریتی  است  که بتواند  کشاورزی  را در انتخاب صحیح ارقام  و واریته های مورد کشت، حاصل خیزی خاک؛ اجرای روش‌های مناسب شخم ، درتوالی قرار دادن  مناسب گیاهان برای کاهش هزینه‌های مربوط به نهاده‌های مصرفی، به حداقل رساندن اثرات سوء برمحیط زیست، تآمین پایداری درتولید وایجاد سود آوری، یاری نماید.

در قرن اخیر کشاورزی ارگانیک درسطح جهان جان تازه‌ای پیدا کرده در کشاورزی و صنعت غذا، ارگانیک یک روش تولید است که ازاولین مراحل  زنجیره تولید غذا یعنی آماده سازی زمین تا زمانی که غذا به صورت خام یا فرایند شده در بسته بندی به دست مصرف کننده  در بر می‌گیرد. پایداری کشاورزی نه تنها به معنی حفظ منابع تجدید پذیر مثل خاک، انرژِی و کانی‌ها؛ بلکه پایداری زیست محیطی و حتی پایداری اجتماعی نیز در طراحی اصول این سیستم مورد توجه قرار گرفته، بنابراین هدف کشاورزی ارگانیک تولید مواد غذایی سالم و با کیفیت و با استفاده از محصولات شیمیایی مصنوعی می‌باشد.

برای مثال گندم به عنوان مهم‌ترین کالای کشاورزی در سبد مصرفی خانوارهای ایرانی بوده است، تغییرات بلند مدت در قیمت باعث ایجاد تغییرات در سطح زیر کشت گندم خواهد شد.

مجموعهٔ این عوامل برخی از راه کارهای دولت برای اثر گذاری در بخش کشاورزی به حساب می‌آیند. بخشی از مشکلات مربوط به بخش کشاورزی در ایران مربوط به ساختار سنتی و نا کار آمد بازار محصولات کشاورزی می‌باشد. در این راستا و با هدف شفاف سازی قیمت محصولات کشاورزی و کاهش دخالت دولت در بازار محصولات کشاورزی، بورس کالای ایران به طور رسمی شروع به کار کرده و محصولات بخش کشاورزی از جمله گندم؛ جو دامی، ذرت، کنجاله، سویا و دیگر محصولات کشاورزی در آن مورد معامله قرار می‌گیرد.

چنانچه کشاورزان و سایر فعالان اقتصادی بخش کشاورزی معامله در بورس کالا را برای خود سودمند ببینند، انگیزه‌های اقتصادی به سرعت باعث رشد معاملات بورس کالا شده و از این طریق با گسترش شعبات بورس کالا و تنوع کالاهای عرضه شده در بورس کالا می‌توان انتظار داشت یک نهاد قدرتمند اقتصادی و مالی در بخش کشاورزی ایران ایجاد شود که تضمین کنندهٔ منافع تولید کنندگان و مصرف کنندگان بود و باعث کاهش دخالت‌های نا بجای دولت در بخش کشاورزی گردد.

منابع:

سید صفدر حسینی، محمد قربانی، محمد ترشیزی، نصرت الله ضرغام. انتخاب سیاست زیست محیطی مناسب در یک برنامه بلند مدت در ایران. جلد ۲۴، شماره ۲، تابستان ۱۳۸۹، صفحه ۱۴۰-۱۲۹

خلیل کلانتری، علی اسدی، حسین شعبانعلی؛ ابوالقاسم عربیون. تحلیل مؤلفه‌های پایداری نظام کشت گندم در استان فارس. جلد ۲۴، شماره ۲، تابستان ۱۳۸۹، صفحه ۱۷۶-۱۶۹

گلناز شریفی. ۱۳۹۵٫ وابستگی تولید ثروت به توسعه کشاورزی پایدار. http://taq.ir/1395/11/09

 

 

درباره گلناز شریفی

این نوشته هم جالبه!

باسیلوس سابتیلیس

ویزیکول‌های غشایی می‌توانند در درمان بیماران سرطانی مورد استفاده قرار گیرند

بسیاری از باکتری‌ها وزیکول‌های غشایی رها می‌سازند. این وزیکول‌ها، گلوله‌های نانومتری از غشای سلولی بوده …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *