خانه / تازه‌ها / آموزش مجازی / فواید ضدمیکروبی باکتریوسین ها

فواید ضدمیکروبی باکتریوسین ها

 

در سالهای اخیر با مشخص شدن مضرات برخی از نگه‌دارنده‌های شیمیایی، محققین توجه خود را به ترکیبات نگهدارنده طبیعی معطوف کرده‌اند زیرا نگهداری مواد غذایی و کنترل کیفیت آن از نظر میکروبی یکی از مشکلات و چالش‌های تولید کنندگان مواد غذایی است اگر دقیق به آن توجه نشود می‌تواند ناقل خیلی از بیماری‌ها باشد.

 

از مهم‌ترین راه‌های انتقال این باکتری به انسان می‌توان به مصرف مواد غذایی آلوده به پاتوژن ها به ویژه شیر و فرآورده‌های آن می‌باشد.

در طی دهه گذشته مطالعات زیادی بر روی مواد ضد میکروبی ترشح شده از باکتری‌ها، صورت گرفته است تا در آینده بتوانند جایگزین نگهدارنده های شیمایی مانند دی اکسید سولفور، بنزوئیک اسید، سوربیک اسید، نیترات و نیتریت گردند.

در سالهای اخیر، پدیده آنتاگونیسم باکتریایی به جهت تولید باکتریوسین­ها یا مواد شبه باکتریوسین، از نظر قابلیت آن‌ها در کنترل رشد میکروب‌های نامطلوب مد نظر قرار گرفته است. بیشتر گزارش‌های اخیر در مورد باکتری‌های تولید کننده این باکتریوسین ها مربوط به گروه باکتری‌های اسید لاکتیک بوده است. این گروه از باکتری‌ها در فرآیندهای غذایی استفاده فراوان دارند. باکتریوسین های تولید شده توسط باکتری‌های اسید لاکتیک، مانع رشد یکی از مهم‌ترین باتری‌های پاتوژن به نام   لیستریا می‌گردند و به همین دلیل است که اهمیت بالایی در صنایع غذایی جهت جلوگیری از رشد این پاتوژن ها دارند.

محصولات لبنی و شیر اغلب با مشکلاتی مثل دوره  نگهداری کوتاه در قفسه‌ها و فقر بهداشتی همراه هستند. استفاده از کشت‌های آغازکننده که قادر به تولید باکتریوسین هستند، یک مسالۀعمومی نیست و یک طرح در حال بررسی است. باکتریوسین می‌تواند ابزاری برای بهبود امنیت و کیفیت غذاهای تخمیر شده باشد.

 

تصویر مفهومی از باکتریهای پروبیوتیک. منبع: بایوهک.

 

باکتریوسین به صورت یک ماده افزودنی در غذاها می‌تواند از رشد باکتری‌های بیماریزا آن‌ها جلوگیری کنند.

این استراتژی در مقایسه با کاربرد باکتریوسینها یا مواد محافظ دیگر در کشورهای صنعتی کمتر استفاده شده است و ممکن است به عنوان ابزار انعطاف پذیری برای بهبود محافظت از غذاها در محیط به کار گرفته شود. همچنین منجر به کاهش مسمومیت‌های غذایی مربوط به غذاهای تخمیر شده می‌شود.

نتایج نشان داد که باکتریوسین تولید شده توسط باکتری لاکتوکوکوس لاکتیس در محیط مایع بر روی لیستریا منوسایتوژنز و باسیلوس سرئوس اثر مهاری بیشتری دارد.

توجه به اثر مهاری مشاهده شده، استفاده از باکتریوسین این باکتری به صورت مستقیم در مواد غذایی یا کشت آغازگر در محیط مایع برای محافظت از مواد غذایی توصیه می‌شود. این عمل موجب می شود تا مسمومیت ناشی از فعالیت باکتری‌های نامطلوب در مواد غذایی کاهش یابد.

لازم به ذکر است باکتری لیستریا منوسیتوژنز یک باکتری کوکو باسیل گرم مثبت و غیراسپورزا می‌باشد که میزان و پراکندگی آن در طبیعت زیاد است. این باکتری در انسان و حیوان بیماری‌زا است و عوارض مختلفی را ایجاد می‌کند که راه انتقال اصلی این باکتری به انسان از طریق مصرف غذاهای آلوده است. باکتریوسین ها پپتیدهای ضد میکروبی ساخته شده توسط ریبوزوم‌ها هستند که توسط باکتری‌های تولید شده و به طور معمول توسط سویه‌های مشابه ارگانیسم تولید کنندهٔ خود فعالیت می‌کنند.

 

باکتریوسین های تولید شده توسط باکتری‌ها، به عنوان جایگزین آنتی‌بیوتیک‌های مرسوم در تیمار عفونت‌های انسانی مناسب به نظر می‌رسد و در سالهای اخیر توجهات زیادی را به خود جلب کرده است.

واژه باکتریوسین شامل گروه بزرگ و وسیعی از پروتئین‌ها یا پپتیدهای ضدمیکروبی ریبوزومی خارج سلولی می‌باشد که به عنوان مواد ضد باکتری معرفی شده‌اند. باکتریوسین ها توسط باکتری‌ها ساخته می‌شوند و بر سویه‌های مشابه یا سویه‌های وابسته، اثر کشندگی یا مهارکنندگی دارند. آن‌ها به طور کلی بر غشاء سیتوپلاسمی اثر گذار هستند و با ایجاد نیروی حرکتی پروتون باعث تشکیل حفره‌هایی در دولایه فسفو لیپیدی غشاء می‌شوند.

اگرچه باکتریوسین ها توسط بسیاری از باکتری‌های گرم مثبت و گرم منفی تولید می‌شوند اما از آنجایی که باکتری‌های لاکتیک، بی ضرر می‌باشند به طور کلی تمایل بیشتری برای استفاده از باکتریوسین های آن‌ها وجود دارد. باکتری‌های لاکتیک یا LAB به علت توانایی گسترده‌شان در تولید باکتریوسین ها و نقش نگه‌دارنده‌ای که دارند، امروزه بسیار موردتوجه قرارگرفته‌اند.

 

منابع:

میردامادی سعید، تنگستانی مهرنوش. شناسایی، جداسازی، تخلیص و بررسی طیف اثر باکتریوسین های چند سویه لاکتوباسیلوس بومی جداشده از محصولات لبنی ایران. بهداشت مواد غذایی: پاییز ۱۳۹۰, دوره ۱, شماره  ۳ (پیاپی ۳); از صفحه ۵۵ تا صفحه ۶۹.

میردامادی سعید، تنگستانی مهرنوش. شناسایی، جداسازی، تخلیص و بررسی طیف اثر باکتریوسین های چند سویه لاکتوباسیلوس بومی جداشده از محصولات لبنی ایران. بهداشت مواد غذایی: پاییز ۱۳۹۰, دوره  ۱, شماره  ۳ (پیاپی ۳); از صفحه ۵۵ تا صفحه ۶۹.

میرحسینی محبوبه، نحوی ایرج، کسری کرمانشاهی روحا، توسلی منوچهر. بررسی اثر باکتری تولید کننده باکتریوسین روی لیستریا منوسایتوژنز و باسیلوس سرئوس. مجله دانشگاه علوم پزشکی مازندران (نامه دانشگاه): مهر و آبان ۱۳۸۶, دوره ۱۷, شماره  ۶۰; از صفحه ۱۱۲ تا صفحه ۱۱۵.

شکری داریوش، زاغیان سعیده، فاضلی حسین، مباشری زاده سینا، عطایی بهروز. جداسازی و خالص سازی یک باکتریوسین مقاوم به اشعه ماورای بنفش از سویه DSH20 انتروکوک فاسیوم دارای اثر ضد باکتری لیستریا منوسیتوژنز. مجله دانشکده پزشکی اصفهان: هفته دوم تیر ۱۳۹۲, دوره ۳۱, شماره  ۲۳۶; از صفحه ۶۴۹ تا صفحه ۶۶۰.

متین روستایی. فواید ضدمیکروبی باکتریوسین ها. ۱۳۹۵٫ http://taq.ir/1395/03/06

 

این نوشته هم جالبه!

باسیلوس سابتیلیس

ویزیکول‌های غشایی می‌توانند در درمان بیماران سرطانی مورد استفاده قرار گیرند

بسیاری از باکتری‌ها وزیکول‌های غشایی رها می‌سازند. این وزیکول‌ها، گلوله‌های نانومتری از غشای سلولی بوده …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *