قالب وردپرس درنا توس
خانه / تازه‌ها / آلودگی فلزات سنگین

آلودگی فلزات سنگین

صادق شاه نظر: آلودگی خاک به عناصر سنگین به عنوان یکی از مشکلات زیست محیطی فرا روی بشر، در چند دهه گذشته مورد توجه محققین زیادی قرار گرفته است.

فرآیندهای هوازدگی مواد مادری و خاکسازی و فعالیت‌های انسان بر روی کرهٔ زمین، شامل کاربرد کودهای شیمیایی، لجن فاضلاب، سوخت‌های فسیلی می باشد.  از طرفی فرونشست‌های اتمسفری باعث شده  تا غلظت فلزات سنگین در خاک به طور روز افزون افزایش یابد و در نهایت کارکرد خاک در مواردی دچار اختلال شود.

ایجاد و تصویب قوانین مربوط به استاندارد کیفیت زیست محیطی خاک که یک بخش مهم از استاندارهای زیست محیطی به منظور حفظ تعادل اکوسیستم، سلامت انسان و همچنین شناسایی اثرات سو وارد بر محیط زیست خاکی است، همواره لازم و ضروری می‌باشد.

بدین منظور براساس خصوصیت اکولوژیکی موجودات زنده، سم شناسی و ژئوشیمیایی آلاینده‌ها و سیاست‌های بهداشتی کشورها، دامنه و حدود اطمینان‌های متفاوتی در نقاط مختلف جهان تعریف شده است. به دلیل تغییرات مکانی و زمانی و عوامل کنترل کننده غلظت فلزات سنگین در طبیعت، شناخت گسترش و توزیع فلزات سنگین با پیچیدگی‌های زیادی روبرو است.

موضوع آلودگی خاک توسط مواد شیمیایی زائد باعث افزایش نگرانی‌هایی در مورد محیط زیست شده است.

Periodinc Table of Heavy Metals

از میان آن‌ها فلزات سنگین به دلیل غیرقابل تجزیه بودن و اثرات فیزیولوژیکی که بر موجودات زنده دارند. در غلظت‌های کم نیز حائز اهمیت شناخته شده‌اند. فلزات سنگین از مسیرهای مختلف مانند ریزش‌های جوی، استفاده از کودهای شیمیایی و حیوانی، کمپوست، لجن فاضلاب و آفت‌کش‌ها به خاک وارد می‌شود. در مقابل، جذب توسط گیاهان و آبشویی عناصر از منطقه ریشه میزان خروج آن‌ها از سیستم را تعیین می‌نماید.

صرف‌نظر از ریزش‌های جوی، میزان ورود عناصر به زمین‌های کشاورزی به مدیریت زراعی وابسته است در صورتی که خروج عناصر از اکوسیستم بیشتر توسط خصوصیات خاک کنترل می‌شود. برخلاف تفاوت‌هایی که در رفتار عناصر سنگین از لحاظ تحرک و قابلیت جذب آن‌ها در خاک وجود دارد، اغلب میزان خروج آن‌ها از طریق آبشویی و یا جذب به‌وسیله گیاهان نسبت به میزان ورود آن‌ها به خاک کمتر است.

این امر منجر به انباشته شدن تدریجی عناصر سنگین در خاک می‌شود. روند انباشت عناصر سنگین در خاک بسیار کند بوده و اثرات آن پس از ده‌ها سال قابل تشخیص است. علاوه بر فرایندهای طبیعی، خاک‌ها می‌توانند به وسیله عناصری که از منابع انسانی در محیط زیست آزاد می‌شود آلوده شوند.

این عناصر می‌توانند در گیاهان و حیوانات تجمع یابند و سرانجام از طریق زنجیره غذایی به انسان منتقل شوند. بلعیدن، تنفس و تماس پوستی از مهم‌ترین مسیرهایی است که انسان در معرض عناصر سنگین قرار می‌گیرد.

آسیب‌ها، صدمات و ناهنجاری‌هایی که آدمی در سیستم‌های طبیعی و خاکی به وجود می‌آورد، مانند فعالیت‌های معدن کاوی، دفن ضایعات و زباله‌های مختلف، مصارف بیش از حد کودهای شیمیایی، سموم و آفت‌کش‌ها، ایجاد فرسایش خاک، جنگل تراشی، تغییر کاربری اراضی و نظایر آن موجب به وجود آمدن خطرات جدی برای سلامت و تندرستی خود و محیطی که در آن زندگی می‌کنند می‌گردد.

بنابراین افزایش سطح آگاهی و شناخت از چنین خطراتی که ناشی از برهم خوردگی سیستم‌های زمینی و خاکی است، به منظور کاهش آثار مخرب و تهدید سلامت انسانی ضروری به نظر می‌رسد.

به دلیل اثرات مخرب فلزات سنگین بر روی انسان و محیط زیست، ارزیابی آلودگی فلزات سنگین از اهمیت خاصی برخودار است.

ارزیابی آلودگی فلزات سنگین با استفاده از شاخص‌های مختلفی دارد. از جمله شاخص زمین انباشتگی، فاکتور فاکتور غنی شدگی نرمال، درجه آلودگی، فاکتور آلودگی و شاخص بار آلودگی صورت می‌گیرد. جهت ارزیابی اثرات زیست محیطی عناصر سنگین در خاک‌های یک منطقه، بایستی میزان غلظت عناصر در آن با یک استاندارد شناخته شده مقایسه شود.

بهترین حالت مقایسه با استانداردهای موجود برای همان منطقه است چرا که شرایط زمین شناسی و اقلیمی گوناگون در نقاط مختلف دنیا، غلظت‌های متفاوتی از عناصر سنگین را ایجاد کند.

 

 

منابع:

رزین منصور، خیرآبادی حسین، افیونی مجید. بررسی آلودگی برخی فلزات سنگین خاک‌های سطحی استان همدان با استفاده از شاخص‌های آلودگی. علوم آب و خاک (علوم و فنون کشاورزی و منابع طبیعی).  تابستان ۱۳۹۴, دوره  ۱۹, شماره  ۷۲; از صفحه ۶۹ تا صفحه ۷۹.

 عظیم زاده بهروز، خادمی حسین . تخمین غلظت زمینه برای ارزیابی آلودگی برخی فلزات سنگین در خاک‌های سطحی بخشی از استان مازندران. آب و خاک (علوم و صنایع کشاورزی).   مرداد و شهریور ۱۳۹۲, دوره  ۲۷, شماره  ۳; از صفحه ۵۴۸ تا صفحه ۵۵۹.

درباره صادق شاه نظر

این نوشته هم جالبه!

یماری کروهن

روشی نوین برای درمان بیماری کورهن با استفاده از باکتری‌ها

پژوهشگران دریافتند که آنزیم تولید شده توسط فلورمیکروبی نامتوازن در دستگاه گوارش انسان به بیماری …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *