خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / کاربرد بیوتکنولوژی در آبزی پروری

کاربرد بیوتکنولوژی در آبزی پروری

Biotechnology daryaee

 

مجتبی فلاح شجاعی: انسانها برای چندین هزار سال از تکنولوژی زیستی یا بیوتکنولوژی برای تغییر محیط پیرامون خود شامل فناوری‌هایی است که برای تولید پنیر و دیگر محصولات تخمیری به کار می‌رفت و نیز تکثیر گونه‌های گیاهی و جانوری استفاده کرده است، اما آنچه به عنوان بیوتکنولوژی جدید شناخته می‌شود، مربوط به دهه ۱۹۷۰ است که دربردارنده  دست‌کاری دقیق‌تر و مستقیم‌تر  و گاهی قدرتمندتر  ارگانیسم‌های زیستی در سطح ژنی بود و تنوع در کاربردها را به دنبال داشت توسعه و گسترش بیوتکنولوژی موجب تولید انبوه و ارزان مواد موردنیاز پزشکی، کشاورزی و صنایع وابسته به آن‌ها مانند صنایع غذایی و دارویی شده است. افزایش کمی و کیفی که در فراورده‌های گیاهی، دامی و میکرو ارگانیزم‌ها ایجادشده است، ناشی از اصلاح بذر، اصلاح نژاد دام، و ژنتیک میکروارگانیسم‌هاست، که همه آن‌ها را می‌توان از دستاوردهای بیوتکنولوژی دانست.

زیست‌فناوری چهار حوزه اصلی را در برمی‌گیرد: تأمین امنیت غذایی از طریق تولید گیاهان تراریخت و استفاده از فناوری زیستی در تولید محصولات دامی، تأمین سلامت و بهداشت مردم از طریق تولید داروهای نوترکیب و شیوه‌های درمان مؤثرتر، حفاظت از محیط زیست و کاستن از اثرات مخرب زیست‌محیطی صنعت از طریق جایگزین کردن تولیدات سالم زیستی به‌جای مواد شیمیایی صنعتی واژه زیست‌فناوری نخستین بار در سال ۱۹۱۹ میلادی به مفهوم کاربرد علوم زیستی و اثر متقابل آن‌ها در فناوری‌های ساخت بشر به‌کاربرده شد همان، اما آغاز بیوتکنولوژی به مفهوم امروزی آن را می‌توان به دهه ۱۹۷۰ میلادی مربوط دانست. تورگرسن و همکارانش در توسعه و تحولات بیوتکنولوژی چهار مرحله اصلی را شناسایی می‌کنند.

در مرحله اول ۱۹۷۳ تا ۱۹۷۸ بیوتکنوژی برای نخستین بار مطرح شد و با تفکرات مبتنی بر پیشرفت علمی قرین گشت. مخاطرات علم باهدف ترویج پژوهش علمی، کوچ کنمایی شد. در مرحله دوم  ۱۹۷۸ تا ۱۹۹۰ تنوع یافتن بیوتکنولوژی و مباحثات مربوط به آن از سویی سبب اقبال بازار به تولیدات بیوتکنولوژی شد و از سویی با گسترش مباحثات جدی درباره مخاطرات آن، زمینه مقررات گذاری ملی در کشورهای اروپایی به وجود آمد. در مرحله سوم  ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۶ اتحادیه اروپا تلاش کرد این مقررات را یکسان‌سازی کند تا یک بازار واحد عام برای محصولات ایجاد کند. عموم در مورد کاربردهای بیوتکنولوژی رویکردهای متفاوتی را اتخاذ کردند. درمجموع، این مرحله با اقبال بیشتر به کاربردهای پزشکی و نگاه انتقادآمیزتر به کاربردهای کشاورزی همراه بود. در مرحله چهارم ۱۹۹۶ به بعد، مردم به‌روشنی مخالفت خود را با بیوتکنولوژی کشاورزی ابراز داشتند. چارچوب‌های اقتصادی غالب در مراحل قبلی با افزایش مخالفت عمومی و شکست تلاش‌ها برای یکسان‌سازی مقررات، ضعیف‌تر شد (خانیکی و همکاران ۱۳۹۳).

آبزی پروی، یک فاکتور قابل‌ملاحظه در کاهش فقر، بهبود معیشت روستایی، ایجاد اشتغال و درآمد عمومی در بعضی از نواحی فقیر می‌باشد همچنین مشارکت در رشد اقتصادی به‌عنوان یک شاخص عمومی، مشارکت برای موجود بودن غذا، دسترسی به غذا، مصرف غذا و مشارکت برای امنیت غذایی کوتاه‌مدت می‌باشد. پتانسیل جهت آبزی‌پروری، برای کاهش فقر و مهیا ساختن امنیت غذایی در خیلی از نواحی فقیرتر جهان، باعث به وجود آمدن آبزی‌پروری مدرن شده که به‌عنوان یک انقلاب تکنولوژی آبی ذکرشده است.

در جهان، آبزی‌پروری بخشی است که سریع در حال رشد است. افزایش تقاضای عموم برای غذاهای دریایی و کاهش تدریجی بوم‌های (زیستگاه‌های) طبیعی دریایی، محققان را برای مطالعه روش‌هایی که بیوتکنولوژی می‌تواند افزایش دهد، تشویق کرده است در این راستا بیوتکنولوژی نیز حائز اهمیت در شیلات است.

بیوتکنولوژی و آبزی‌پروری فرآیند قابل ملاحظه‌ای را در دهه‌های گذشته داشته است. افزایش موجودات آبزی در طول دو دهه از طریق کاربرد بیوتکنولوژی نشان‌دهنده این موضوع است که در طی دهه‌های آتی بر فناوری‌های سنتی و مرسوم فائق خواهد آمد. آبزی‌پروری مدرن به سرعت در حال پذیرفتن روش‌های بیوتکنولوژی مانند تغییر ژن (جهت افزایش تبدیل خوراک و غذا)، یا جلوگیری و پیشگیری از بیماری‌ها و تعیین ژنتیکی (نشانگر ژنتیکی) است. همچنین بیوتکنولوژی پتانسیلی را برای بالا بردن تکثیر و پرورش ماهی و موجودات دارا می‌باشد بیوتکنولوژی نه تنها می‌تواند در افزایش سطح قابلیت‌ها و توانمندی‌های بخش‌های مختلف جامعه مؤثر باشد، بلکه می‌تواند منجر به بهبود مناسب روش‌ها و فرآیندهای متنوع تولیدی و خدماتی در زیر بخش‌هایی چون کشاورزی و پزشکی گردد و همچنین باعث توسعه مقاومت در برابر بیماری‌ها (مقاوم‌سازی گونه‌های ماهی در برابر بیماری‌ها) می‌شود.

بیوتکنولوژی می‌تواند تأثیرات مطلوبی را برای افزایش ظرفیت تولیدی گونه‌های مهم اقتصادی و سایر زمینه‌های مرتبط با شیلات داشته باشد. بنابراین لازم است که به توسعه بیوتکنولوژی در شیلات توجه ویژه گردد. بیوتکنولوژی پیشرفته منجر به بهبود در تکنیک‌های پرورش می‌شود و اجازه به دست‌کاری و انتقال ژن بین گونه‌ها می‌دهد ( قاسملونیا و همکاران ۱۳۹۳).

منابع

قاسملونیا نشتیمان, گلزاری اعظم عنوان مقاله:  عوامل مؤثر در توسعه بیوتکنولوژی در شیلات ایران. پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی:   بهار ۱۳۹۳, دوره  ۷, شماره  ۱ (پیاپی ۲۵); از صفحه ۲۱ تا صفحه ۳۱.

خانیکی هادی, پناهی محمدحسین, قانعی راد محمدامین, زردار زرین. چارچوب‌بندی بیوتکنولوژی در محتوای نمایشی سیمای ج.ا.ا. مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی:   تابستان ۱۳۹۳, دوره  ۶, شماره  ۳; از صفحه ۲۳ تا صفحه ۵۲.

این نوشته هم جالبه!

توربین بادی

ایجاد نیروگاه‌های بادی در آبهای عمیق اقیانوس‌ها

دانشمندان بر این باور هستند که امکانات مناسبی برای ایجاد نیروگاه‌های بادی در اقیانوس‌ها وجود …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *