خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / بررسی کودهای بیولوژیک

بررسی کودهای بیولوژیک

صادق شاهنظر: امروزه بکارگیری جانداران مفید خاکزی تحت عنوان کودهای بیولوژیک به عنوان طبیعی ترین و مطلوب ترین راه حل برای زنده نگه داشتن سیستم حیاتی خاک در اراضی کشاورزی، مطرح می باشد. عرضه مواد آلی به خاک، بدلیل پاسخگویی به مهمترین نیاز آن بزرگرترین مزیت این قبیل کودها است. علاوه بر این تامین عناصر غذایی به صورتی کاملا متناسب با تغذیه طبیعی گیاهان، کمک به تنوع زیستی، تشدید فعالیت های حیاتی، بهبود و حفظ سلامت محیط زیست از مهمترین مزایای کودهای بیولوژیک محسوب می شوند.

Barrasi Koodhaye Biologic

تصویر: طرح مفهومی از کاربرد کود در کشاورزی. منبع: پروداتکام.

از این رو، استفاده از کودهای بیولوژیک نظیر قارچ های میکوریزای وزیکولار آرباسکولار، میکر وارگانیز مهای حل کننده فسفات ورمی کمپوست در کشاورزی پایدار ، علاوه بر افزایش جمعیت و فعالیت میکروارگانیزم های مفید خاک در جهت فراهم کردن عناصر غذایی مورد نیاز گیاه نیتروژن، فسفر و پتاسیم عمل نموده و سبب بهبود رشد و عملکرد گیاهان زراعی می شود.

کیفیت خاک نه تنها به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی آن وابسته است بلکه ارتباط بسیار نزدیکی با خصوصیات بیولوژیکی آن نیز دارد.  یک سیستم ریشه ای فعال، ترکیبات آلی را بطور منظم به محیط ریشه گیاه آزاد می کند. این ترکیبات سبب رشد و افزایش جامعه میکروبی خاک شده که بدنبال آن تنوع کارکردی را تحت تاثیر قرار می دهد. اهمیت جوامع میکروبی برای کارکرد یک اکوسیستم بدلیل نقش مهمی است که در فرایندهای خاک، ایفا می کنند . تعداد قابل توجهی از گونه های باکتریایی و قارچی خاک دارای روابط کارکردی با گیاهان بوده و اثرات مفیدی بر رشد آنها دارند . امروزه عقیده بر این است که روابط متقابل بین ریشه گیاه و ریزموجودات خاک توسط مداخلات انسان از طریق فعالیتهای کشاورزی و صنعتی تحت تاثیر قرار گرفته است.

از آنجا که در یک سیستم خاک، گیاه، محیط ریشه (ریزوسفر) حکم مرکز ثقل انرژی در خاک است، لذا هر تغییری در مدیریت حاصل خیزی خاک اعم از توازن یا عدم توازن کود دهی و یا استفاده از مواد آلی و غیره، پس خور زیادی در رابطه خاک-گیاه داشته و متعاقبا تولیدات کشاورزی و پایداری بوم نظام را تحت تاثیر قرار می دهد. در حال حاضر کودهای بیولوژیک به عنوان گزینه ای جایگزین برای کودهای شیمیایی، به منظور افزایش حاصل خیزی خاک در تولید محصولات در کشاورزی پایدار مطرح شده اند. کودهای بیولوژیک در حقیقت ماده ای شامل انواع مختلف ریز موجودات آزادزی بوده که توانایی تبدیل عناصر غذایی اصلی را از فرم غیر قابل دسترس به فرم قابل دسترس طی فرایندهای بیولوژیکی داشته و منجر به توسعه سیستم ریشه ای و جوانه زنی بهتر بذور می گردند.

کاربرد کودهای زیستی ، به ویژه باکتری های افزاینده رشد گیاه، مهم ترین راهبرد در  مدیریت تلفیقی تغذیه گیاهی برای نظام کشاورزی پایدار با نهاده کافی به صورت تلفیقی از مصرف کودهای شیمایی همراه با کاربرد کود های مذکور است. از جمله کودهای یبولوژیک که داری میکروارگانیسمهای زیادی هستند می توان  به ازتوباکتر، نیترو کسین و تیو بالسیلوس ، بیوسولفور و قارچهای میکوریزا اشاره کرد. ازتوباکتری یک باکتری آزادزی تثبیت کننده نیتروژن هوا است . مقدار نیتروژن تثبیت شده بوسیله این باکتری تا ۴۰ کیلوگرم در هکتار در سال است که برای تثبیت نیتروژن نیاز به وجود مقدار زیادی مواد آلی دارد. استفاده از این نوع کود بیولوژیک که ازتوباکتری نام دارد یکی از رایج ترین کود های بیو لوژیکی می باشد . باکتری های موجود در کود بیولوژیک نیتروکسین علاوه بر تثبیت نیتروژن هوا و متعادل کردن جذب عناصر پرمصرف و ریز مغذی مورد نیاز گیاه، ترشح اسید آمینه و انواع آنتی بیوتیک ، سیانید هیدروژن ، سیدرو فور و …. را بر عهده داشته و موجب رشد و توسعه ریشه و قسمت های گیاهان شده و با محافظت ریشه ی گیاهان در برابر عوامل بیماری زای خاکزی موجب افزایش محصول می شود . در ضمن مصرف این کودها و شرایط تحت تنش های محیطی مانند شوری و خشکی سبب افزایش مقاومت گیاهان می شود. کود بیولوژیک بیوسولفور برای تسریع در اکسیداسیون گوگرد گرانوله آلی ، تغییر PH خاک، فراهم نمودن شرایط ایده آل برای جذب عناصر ریز مغذی و اصلی ، غذایی مورد نیاز گیاهان مختلف در خاک های آهکی و قلیایی به جز مزارع برنج کاربرد دارد . به علاوه هر گونه از این جنس می تواند طیف خاصی از مواد گیاهی را اکسید کند.

منابع:

 درزی محمدتقی, قلاوند امیر, رجالی فرهاد. تاثیر مصرف کودهای بیولوژیک بر روی جذب عناصر K, P, N و عملکرد دانه در گیاه دارویی رازیانه. تحقیقات گیاهان دارویی و معطر ایران :   بهار ۱۳۸۸ , دوره  ۲۵ , شماره  ۱ (پیاپی ۴۳) ; از صفحه ۱ تا صفحه ۱۹.

کوچکی علیرضا, تبریزی لیلا, قربانی رضا. ارزیابی اثر کودهای بیولوژیکی بر ویژگیهای رشد، عملکرد و خصوصیات کیفی گیاه دارویی زوفا . پژوهشهای زراعی ایران :   ۱۳۸۷ , دوره  ۶ , شماره  ۱ ; از صفحه ۱۲۷ تا صفحه ۱۳۷.

رشدی محسن, رضادوست ساسان, خلیلی محله جواد, ابدالی رضا. تاثیر کودهای بیولوژیک و شیمیایی بر خصوصیات کمی و کیفی سه رقم آفتابگردان روغنی. گیاه و زیست بوم :   بهار ۱۳۸۹ , دوره  ۵ , شماره  ۲۱ ; از صفحه ۱۲۹ تا صفحه ۱۴۳.

صادق شاهنظر. بررسی کودهای بیولوژیک. ۱۳۹۵٫ بنیاد تک. اردیبهشت ماه. http://taq.ir/1395/02/26

این نوشته هم جالبه!

دریای خزر

بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان به آهستگی در حال تبخیر شدن است

بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان به آهستگی در حال تبخیر شدن است، یافته‌های جدید نشان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *