خانه / تازه‌ها / کاربرد واکنش زنجیره‌ای پلیمراز یا پی.سی.ار

کاربرد واکنش زنجیره‌ای پلیمراز یا پی.سی.ار

الهه اصل سلیمانی: واکنش زنجیره‌ای پلیمراز یا پی.سی.ار به علت دارا بودن ویژگی وحساسیت بالا وسرعت و سهولت آنجایگاه ویژه‌ای درتحقیقات و تشخیص‌های مولکولی پیدا کرده است. پی.سی.ار امکان تکثیر یک توالی معین از دی. ان. ‌ای راکه بین دوتوالی مشخص قراردارد امکان پذیرمی کند تا دی. ان.‌ای ازنظرمقدار به حد کافی برسد و بتوان روی آن آزمایش‌هایی مثل الکتروفورز-ژل آگارز- پلی اکریل آمید، هیبریداسیون با پروب را انجام داد. این روش ازنظرعلمی تشابه زیادی به همانندسازی دی. ان. ‌ای دارد. بر این اساس می‌توان بیماری‌های مختلفی از جمله بیماری‌های خونی و ژنتیکی مانند بتا تالاسمی، آنمی سیکل سل و سیستیک فیبروزیس و غیره را تشخیص داد. پی.سی.ار علاوه بر انسان در حیوانات نیز برای تشخیص بیماری‌های مختلف از جمله عفونی کاربرد دارد.

 

Kardbord Vakonoesh Zanjirei Polymeraseتصویر: واکنش زنجیره‌ای پلیمراز

کاربرد پی.سی.ار در بیماری‌های عفونی به صورت خلاصه به شرح زیر می‌باشد:

شناسایی میکروارگانیسم‌هایی که بطور معمول قابل کشت نیستند
شناسایی میکروارگانیسم‌هایی که رشد آهسته دارند.
شناسایی میکروارگانیسمهایی که تازه کشف شدند و هنوز روشهای دیگری برای تشخیص آن‌ها وجود ندارد
غربالگری، تشخیص و پیگیری پاسخ به درمان عفونتهای ویروسی.

در حال حاضر به کمک پی.سی.ار حدود ۱۰۰ میکروارگانیسم مختلف را می‌توان شناسایی کرد. این نکته نیز قابل ذکر است که برای انجام پی.سی.ار می‌توان از نمونه‌هایی مانند بافت و مایعات بدن کمک گرفت و حتما لازم نیست نمونه تازه باشد و حتی می‌توان بعد از مصرف آنتی بیوتیک نیز آزمایشات را انجام داد و یا حتی از نمونه‌های بایگانی شده نیز استفاده نمود. پی.سی.ار به دو دسته عمده تقسیم می‌شود: نوع کیفی که نوع میکروارگانیسم را مشخص می‌کند و نوع کمی که تعداد میکروارگانیسم را بیان می‌کند و هرکدام از این روش‌ها نیز انواع مختلفی دارند که بر هم مزیت‌هایی دارند. کشت نمونه‌ها حداقل ۲۴ ساعت و گاهی چندین هفته طول می‌کشد تا مثبت شود. اگر بیمار آنتی بیوتیک مصرف کرده باشد ممکن است کشت منفی شود. حتی اگر نمونه‌های بالینی با تاخیر به آزمایشگاه فرستاده شود کشت بعضی از عوامل عفونی منفی می‌شود. کشت بعضی از عوامل عفونی مانند ویروس‌ها، کلامیدیا‌ها، مایکوپلاسما و ریکتزیا‌ها به روشهای معمولی قابل کشت نبوده و احتیاج به محیط‌های کشت اختصاصی دارند.
بیماری سل در اثر باکتری‌های مجموعه مایکوباکتریم توبرکولوزیس ایجاد می‌شود. هر ساله حدودا هشت میلیون مورد جدید سل گزارش می‌شود. در حال حاضر مقاومت دارویی و اپیدمی‌های ویروس ایدز دو مشکل اساسی در جهت کنترل بیماری سل هستند. تشخیص بیماری سل از طریق آزمایش‌های میکروسکوپی و کشت انجام می‌شود. آزمایش میکروسکوپی ساده بوده و زمان کمتری نسبت به کشت در آن صرف می‌شود. چون در روش کشت ۶ الی ۱۰ هفته زمان نیاز است. در مطالعاتی که در مورد پی.سی.ار انجام گرفته مشخص شد که حساسیت و اختصاصیت این روش‌ها بین ۶۰ الی ۱۰۰ درصد گزارش شده است. مطالعات نشان می‌دهد که پی.سی.ار همیشه قادر نیست بیماری فعال را از عفونت ساده توبرکولوزیس تشخیص دهد. در صورتی که هر دو آزمایش لام مستقیم و پی.سی.ار منفی باشد و مشکوک به بیماری سل باشد تکرار آزمایش پی.سی.ار لازم است. تحقیقات نشان دادند که نتایج کشت و پی.سی.ار باهم همواره باهم مطابقت ندارند.

بیماری مارک یک بیماری لنفوپرولیفراتیو در طیور است که با ضایعات نئوپلاستیک در ارگانهای مختلف مشخص می‌شود و عامل ایجاد کننده آن آلفا هرپس ویروس MDV می‌باشد.. جهت تشخیص این بیماری از روش‌های ELISA و AGID که شامل مراحل جدا سازی ویروس، شناسایی آنتی ژن و ارزیابی پادتن ضد MDV است، استفاده می‌شود. البته این روش‌ها به اندازه کافی حساس نیستند. برخی محققین معتقدند که ویروس‌های مارک تخفیف حدت یافته در اثر پاساژ‌های متوالی ژن A خود را از دست داده و لذا هر ویروسی که طی واکنش پی.سی.ار، نسبت به حضور این ژن مثبت باشد بیماری زا است. بنابراین از این منظر انجام واکنش پی.سی.ار در ارزیابی این بیماری بسیار مهم می‌باشد.

منابع:
آیت الهی جمشید، ملت علی، آیت الهی جهانگیر، هاشمی اعظم السادات، تقی پورظهیر شکوه، قاسمی نسرین. کاربرد PCR برای تشخیص بیماری‌های عفونی. مجله دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی شهید صدوقی یزد: بهمن و اسفند ۱۳۸۹، دوره ۱۸، شماره ۶ (پیاپی ۷۵) ; از صفحه ۵۷۸ تا صفحه ۵۸۶.

شیرانی داریوش، گلبانگ ناصر. کاربرد PCR در تشخیص مایکوباکتریوم توبرکولوزیس کمپلکس. حکیم: بهار ۱۳۸۵، دوره ۹، شماره ۱ ; از صفحه ۱۶ تا صفحه ۲۱.

ربیعی صادق، مشکلانی سعادت، دوستی عباس، جواهری کوپایی محمد، مجلسی علیرضا. کاربرد PCR در تشخیص ویروس عامل بیماری مارک طیور (MDV). میکروبیولوژی دامپزشکی (پژوهشنامه دامپزشکی گرمسار): بهار و تابستان ۱۳۹۰، دوره ۷، شماره ۱ (پیاپی ۲۲) ; از صفحه ۳۵ تا صفحه ۳۹٫

این نوشته هم جالبه!

زنبور عسل

ترکیب ضد میکروبی جدیدی که توسط زنبورهای عسل ساخته می‌شود

بر اساس پژوهش‌های جدید در دانشگاه ایلینویز در شیکاکو، ترکیب ضد میکروبی جدیدی که توسط …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *