خانه / تازه‌ها / آموزش / مروری بر چند روش علمی پیشگیری از سرطان

مروری بر چند روش علمی پیشگیری از سرطان

Pancreatic cancer cells

تصویر  میکروسکوپی دو سلول سرطانی در ریه. منبع: لندن مدیکال کلاب.

فاطمه وهابی‌پور: فعالیتی که در همه نوع سرطان مشترک است این است که همه آن‌ها به روش مشابه‌ای با تغییر در ساختار طبیعی یک سلول شروع می‌شوند. تقسیم سلولهای غیر طبیعی تحت کنترل نیستند و معلوم نیست که چه زمانی متوقف می‌شود یک دسته از سلولهای غیر طبیعی یک تومور نامیده می‌شود. همه تومور‌ها سرطان نیستند دونوع تومور وجود دارد: خوش خیم و بد خیم. تومورهای خوش خیم سرطان نیستند. تومورهای بد خیم‌‌ همان سرطان‌ها هستند و می‌توانند به قسمت‌های مجاور بدن حمله کنند و مانع فعالیت سلولهای سالم آن منطقه شوند. در عین حال سلولهای تومورهای بدخیم می‌توانند گسترش یافته و به نقاط دیگر بدن دست اندازی کنند و در مکانی دور از محل اولیه تجمعاتی از سلولهای غیر طبیعی را ایجاد کنند. این مرحله را متاستاز می‌نامند.

چند روش علمی پیشگیری از سرطان:

با وجود پیشرفت در تشخیص و درمان، بیماری سرطان یکی از عوامل مهم مرگ و میر در دنیاست. علاوه بر عوامل ژنتیکی و محیطی عوامل اپی ژنتیکی هم در اتیولوژی سرطان دخیل هستند. میکرو از.ان.ای ها، یک گروه از از.ان.ایهای کوچک غیر کدکننده هستند که ارتباط نزدیکی با بیماری‌های مختلف از جمله سرطان دارند. میکرو ار.ان.ایها بیان ژن در یوکاریوت‌ها را از طریق مهار ترجمه یا تخریب میکرو ار.ان.ای تنظیم می‌کنند که این کار را با جفت شدن نسبی با انتهای′۳ مربوط به میکرو ار.ان.ای مورد هدف انجام می‌دهد. به دلیل پتانسیل میکرو ار.ان.ای در هدف قرار دادن تعداد زیادی از ار.ان.ایهای پیام رسان بسیار مورد توجه قرار دارند.

این دسته اولیگونوکلئوتیدهای ۱۹ -۲۵ تایی تقریباً در تمام پدیده‌های بیولوژیکی شامل تنظیم چرخه سلولی، رشد سلولی، آپوپتوزیس، تمایز سلولی و پاسخ به استرس نقش دارند. امروزه مشخص شده که روش‌های درمانی رایج در سرطان (جراحی، شیمی درمانی و رادیوتراپی) بازده و اثربخشی کمی داشته و در دهه‌های اخیر مطالعات زیادی در استفاده از داروهای گیاهی و ژن درمانی که اثرات جانبی کمتری داشته باشند انجام شده که نتایج امید بخشی نشان داده‌اند. شواهد روز افزون حاکی از آن است که میکرو ار.ان.ایها در زیست‌شناسی سرطان نقش مهمی دارند و مطالعات اخیر نقش انکوژنی و بازدارنده توموری میکرو ار.ان.ایها را در سلول‌های سرطانی تایید کرده‌اند و نشان داده‌اند که بیان این میکرو ار.ان.ایها خود می‌توانند توسط انکوژن‌ها و بازدارنده‌های توموری تنظیم شوند. در نظریه واتسون، ار.ان.ای واسطه انتقال اطلاعات میان دی.ان.ای و پروتئین است. این نقش به عهده ار.ان.ای پیام رسان است، اما گروه بزرگی از ار.ان.ایها، مانند ار.ان.ای ریبوزومی، ترانسفر ار.ان.ای، ار.ان.ای های کوچک و میکرو ار.ان.ای ها، نیز از جمله مولکول‌های کارکردی هستند که در گروه ار.ان.ایهای غیر کدکننده قرار می‌گیرند که ۱۰ درصد ژن‌های کدکننده هستند. [۱]

بسیاری از سرطان‌ها در طی درمان با داروهای شیمی درمانی نسبت به اثرات درمانی داروی مصرفی، مقاوم می‌شوند. مکانیسم‌های مختلفی در ارتباط با مقاومت دارویی پیشنهاد شده است. یکی از مهم‌ترین دلایل مقاومت به دارو، بیان بالای پروتئینهای غشایی وابسته به ای.اتی.پی، از دسته خانواده بزرگ ناقلین غشایی ای.بی.سی می‌باشد. دیگر پروتئینهای غشایی از خانواده ام.ار.پی، نیز در مقاومت دارویی دخیل می‌باشند.

بیان بالای این پروتئین‌ها در سلولهای سرطانی، مهم‌ترین مانع بر سر راه درمان سرطان به شمار می‌رود. شیمی درمانی، یکی از مؤثر‌ترین درمان‌ها برای تومورهای متاستاتیک به شمار می‌رود. مقاوم شدن همزمان سلولهای سرطانی نسبت به داروهای مختلف، بدون ارتباط ساختاری و عملکردی با یکدیگر (مقاومت به داروهای چندگانه) هنوز یکی از موانع بزرگ بر سر راه یک شیمی درمانی موفق به شمار می‌آید. مقاومت به دارو، در مقابل هر نوع داوری مؤثر و جدیدی نیز به وجود می‌آید. بنابراین، توانایی پیشبینی و غلبه کردن بر مقاومت به دارو، احتمالاً در بهبود شیمی درمانی بسیار مؤثر خواهد بود. در حدود ۵۰% بیماران سرطانی که به جراحی یا رادیوتراپی جواب نداده و نیز بیمارانی که دچار بدخیمی‌های بافت مایع مانند خون می‌باشند، با شیمی درمانی، ایمونوتراپی و دیگر روشهای تغییردهنده پاسخ بیولوژیکی، تحت درمان قرار می‌گیرند. به نظر می‌رسد که تغییرات ژنتیکی تومور و نیز متفاوت بودن ساختار ژنتیکی بیماران، تغییرات اپی ژنتیکی و عوامل محیطی تومور، همگی در داستان پیچیده مقاومت به داروی سرطانی نقش دارند.

آنزیم سیکلواکسیژناز (Cox) یا پروستاگلاندین اندوپراکسید اچ سنتاز (PGHs) که ۲۰ سال پیش برای اولین بار شناخته شد، آنزیم کلیدی در تبدیل اسید آراشیدونیک به پروستاگلاندین‌ها است. در سال ۱۹۹۱ مشخص شد در پستانداران دو ایزوفرم از این آنزیم، بنام‌های آنزیم سیکلواکسیژناز۱ و آنزیم سیکلواکسیژناز۲ با ژنهای مستقل و الگوی بیان متفاوت وجود دارد. داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی نظیر آسپرین، از ۱۰۰ سال پیش جهت مهار ایزوزیم‌های سیکلواکسیژناز در اختیار همگان می‌باشند.

دو ایزوزیم مذکور از لحاظ اندازه، توالی اسید آمینه‌ای و فعالیت آنزیمی مشابه می‌باشند ولی از لحاظ الگوی بیان و عملکرد سلولی تفاوت دارند.  آنزیم سیکلواکسیژناز۱ در اکثر بافت‌ها بطور پیوسته بیان می‌شود، در حالی که آنزیم سیکلواکسیژناز۲ به عنوان جزئی از واکنشهای التهابی در پاسخ به تحریکات خارج سلولی سریعاً القاء می‌گردد و میزان آن در اغلب بافتهای طبیعی غیر قابل سنجش می‌باشد. به علاوه آنزیم سیکلواکسیژناز۲ نقش مهمی در تنظیم تکثیر سلولی، تمایززدایی و سرطانزایی ایفاء می‌کند. در واقع آنزیم سیکلواکسیژناز۲ با التهاب، درد، رگزایی، سرطان و بیماری الزایمر ارتباط دارد. مطالعات زیادی افزایش میزان آنزیم سیکلواکسیژناز۲ در سلولهای ترانسفرم شده و اشکال مختلف سرطان را نشان داده‌اند. مطالعات بالینی و اپیدمیولوژیکی حاکی از کاهش خطر ایجاد تومورهای بدخیم مثل سرطان کولون در اثر مصرف منظم داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مثل آسپرین و سالینداک می‌باشند. بنابراین مهار آنزیم سیکلواکسیژناز۲ به عنوان یک استراتژی امیدبخش و مؤثر برای درمان و جلوگیری از سرطان مورد توجه قرار گرفته است.

منابع:

معتمد نسرین، جهان افروز زهره. میکرو ار.ان.ایها در درمان سرطان. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی ایلام: شهریور ۱۳۹۳، دوره ۲۲، شماره ضمیمه ; از صفحه ۹۱ تا صفحه ۱۰۱.

فاطمی اردستانی فائزه، دادخواه تهرانی ابوالفضل، هنردوست مریم، ابراهیمی سیدمهدی، هدایتی مهدی، شادنوش مهدی، علی پورفرد ایرج. مکانیسم مقاومت دارویی در سرطان. پژوهش در پزشکی: بهار ۱۳۸۶، دوره ۳۱، شماره ۱ ; از صفحه ۹۱ تا صفحه ۹۷.

شریفی رویا، هدایتی مهدی، رسمی یوسف، رحمتی یامچی محمد، فاطمی اردستانی فائزه، دادخواه تهرانی ابوالفضل، علامه عبدالامیر. سیکلواکسیژناز‌ها، پیشگیری و درمان سرطان. پژوهش در پزشکی: پاییز ۱۳۸۶، دوره ۳۱، شماره ۳ ; از صفحه ۲۸۹ تا صفحه ۲۹۷.

این نوشته هم جالبه!

کارخانه سلولی مخمر جایگزین سوخت فسیلی

ما نیاز فراوانی برای جایگزین کردن سوخت های فسیلی با سوخت های پایدار و تمیز داریم. …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *