خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / کاربرد کودهای بیولوژیک

کاربرد کودهای بیولوژیک

 

Karbord Koodhaye Biologic

تصویر: طرح مفهومی از کاربرد کودهای بیولوژیک. منبع: آگروماتکو.

زینب زیوری: کودهای زیستی (کودهای بیولوژیک) به مواد حاصل خیز کننده‌ای گفته می‌شود که دارای تعداد کافی از یک یا چند گونه از میکروارگانیسم‌های سودمند خاکزی هستند. کود‌های زیستی، میکروارگانیسم‌هایی هستند که قادرند عناصر غذایی خاک را در یک فرایند زیستی تبدیل به مواد مغذی همچون ویتامین‌ها و دیگر مواد معدنی کرده و به ریشه خاک برسانند مصرف کود‌های زیستی کم هزینه‌تر هستند و در اکوسیستم الودگی به وجود نمی‌آورند. کود‌های زیستی مواد نگه دارنده میکروارگانیزم‌های سودمند خاک هستند.

مهم‌ترین کود‌های بیولوژیک عبارتند از:

  1. تثبیت کننده ازت هوا
  2. قارچ‌های می‌کوریزی که با ریشه بعضی از گیاهان ایجاد همزیستی کرده و ثرات مفیدی ایجاد می‌کند.
  3. میکروارگانیزم‌های حل کننده فسفات، که فسفات را نامحلول کحرده کرده خاک را به فسفر محلول و قابلجذب گیاه تبدیل می‌کند.
  4. اکسید کننده گوگرد (تیوباسیلوس) کودی که دارای تیوباسیلوس بوده و باعث اکسایش بیولوژیکی گوگرد می‌شود.
  5. کرم‌های خاکی، در تولید هوموس مورد استفاده قرار می‌گیرند نوعی کمپوست به نام ورمی کمپوست تولید می‌کنند.

به دلیل افزایش سطح زیر کشت ذرت طی سال‌های اخیر، مصرف مفرط نهده‌های شیمیایی، هزینه تولید افزایش یافته و همین عوامل باعث خطرات زیست محیطی می‌شود. برای جلوگیری از چنین عواملی از باکتری خاکزی در تغذیه خاک و گیاه زراعی استفاد می‌شودو این باکتری‌ها شامل ازوسپریلوم، ازتوباک‌تر، باسیلوس و سودوموناس هستندکه باعث افزایش رشد و عملکرد گیاهان می‌شود. مکانیسم افزایش رشد اگر چه در این باکتری‌ها هنوز به طور کامل شناخته شده نمی‌باشد اما بسیاری از پژوهشگران، این پدیده را به دو گروه اثرات مستقیم و غیرمستقیم تقسیم کرده‌اند.

طی پدیده اثرات مستقیم; این باکتری‌ها رشد گیاه را با تسهیل جذب عناصر، حل کردن مواد معدنی مانند فسفات، تولید سیدروفورو تولید هورمون گیاهی باعث افزایش رشد در گیاهان می‌شوند. در تحریک غیر مستقیم اغلب باکتری‌ها مانند سودوموناس با کاهش یا حذف اثرات زیان بار عومل بیماری زا، رشد و نمو گیاه را افزایش می‌دهند.

یکی از مهم‌ترین گیاهان زراعی را که از نظر سطح زیر کشت و تامین روغن مصرفی در جهان رتبه نخست را دارد می‌توان گیاه سویا را نام برد رسیدن به عملکرد مناسب و مطلوب در س. یا و سایر گیهان زراعی بستگی به کیفیت بذر کاشته شده در مزارع را دارد. حال اینکه قوه نامیه، جوانه زنی و بنیه از جمله عوامل مهم در کیفیت بذر محسوب می‌شود. یکی از ازمایش‌هایی که می‌توان قدرت کیفیت بذر را مشخص نمود ازمون جوانه زنی می‌باشد که با کمک آن می‌توان حداکثر شرایط ایده آل را نشان داد.

حال آن که کیفیت و کمیت بذر به عوامل مختلفی از جمله خاک، اقلیم و اجرای عملیات زراعی در دوره رشد و نمو گیاه مادری از کاشت تا برداشت بستگی دارد. در نواحی خشک و نیمه خشک مناطق مختلف جهان از جمله کشور ایران عواملی مثل تنش خشکی موجب کاهش جوانه زنی و قدرت بذر می‌شود، که برای جلوگیری از چنین عواملی می‌توان از مایه زنی گیاهان با میکروارگانیسم‌های هم زیست با ان‌ها مانند قارچ می‌کوریزو باکتری‌های تثبیت کننده نیتروژن که باعث تحریک رشد گیاه می‌شود استفاده نمود. همچنین بین گونه‌های ریزوبیوم و قارچ می‌کیوریز نوعی رابطه هم زیستی وجود دارد، که قارچ می‌کوریز باعث افزایش جذب فسفر توسط گیاه و تامین عناصر کم مصرف می‌شود.

از جمله راهکار‌های دیگر می‌توان به مایه زنی گیاه سویا با باکتری سودوموناس و برادی ریزوبیوم ژاپونیکوم را نام برد که افزایش جوانه زنی بذر را بهبود می‌بخشد و همچنین باعث افزایش طول و ماده خشک اندام‌های هوایی و ریشه و تعداد گره می‌شود. کیفیت خاک نه تنها به خصوصیات فیزیکی و شیمیایی ان می‌تواند وابسته باشد بلکه ارتباط نزدیکی با خصوصیات بیولوژِیکی نیز می‌تواند داشته باشد.

یکی از مهم‌ترین حبوبات در جیره غذایی انسان که می‌تواند حائز اهمیت باشد نخود می‌باشد، که سرشار از پروتئین و نشاسته می‌باشد. امروزه به دلیل استفاده بیش از حد از کود‌های شیمیایی در کشاورزی برای تامین فسفات مورد نیاز گیاه باعث ایجاد آثار سو زیست محیطی شده است. حال برای کاهش این آثار سو محیط زیست، از منابع جایگزین استفاده می‌نمایند مانند کود‌های زیستی.

امروزه استفاده از ریز موجودات مفید خاکزی که از ان‌ها به عنوان کود‌های زیستی استفاده می‌شود می‌تواند جز طبیعی‌ترین و بهترین راه حل‌های موجود در کشاورزی باشد. از جمله مزایا استفاده از کود‌های زیستی می‌توان، کمک به افزایش تنوع زیستی، تشدید فعالیت‌های حیاتی و حفظ سلامت محیط زیست اشاره نمود.

یکی از انواع کودهای زیستی می‌توان به قارچ می‌کوریزای ارباسکولار را نام برد که این قارچ با اغلب گیاهان زراعی رابطه همزیستی داشته و از طریق جذب عناصر مانند فسفر باعث بهبود رشد گیاه میزبان می‌شود. و همچنین می‌توان با به کار بردن توام کود فسفر با با قارچ می‌کوریزا و همچنین تلقیح می‌کوریزا به تنهایی، عملکرد بیولوژیک و دانه نخود را افزایش داد.

کودهای بیولوژیک جذب مواد غذایی توسط گیاهان را افزایش داده و منجر افزایش عملکرد گیاهان خواهد شد و برای کاهش آثار سو کوهای شیمیایی درمحیط زیست، از منابع جایگزین مانند کود‌های زیستی استفاده نمود.

 

منابع

معصومه تاجیک، ایرج اله دادی، حمید ایران‌نژاد، ایدین حمیدی، حمید جباری. اثر برخی از کودهای بیولوژیکی بربهبود قدرت بذرهای سویا تولید شده در شرایط تنش کم آبی. پژوهش کشاورزی. ۱۳۸۶، دوره۱-شماره ۴ الف صفحه ۱تا ۱۳

عصمت محمدی، حمیدرضا اصغری، احمد غلامی. امکان استفاده از کودهای بیولوژیک می‌کوریا در تامین بخشی از فسفر در زراعت نخود. پژوهش‌های زراعی ایران. ۱۳۹۲، جلد۱۱-شماره ۴- صفحه ۶۶۵ تا ۶۵۸

خالد عیدی‌زاده، عبدالمجید مهدوی دامغانی، حسین صباحی، سعید صوفی‌زاده. اثرات کاربرد کود‌های بیولوژیک در ترکیب با کود‌های شیمیایی بر رشد ذرت. نشریه بوم‌شناسی کشاورزی. ۱۳۸۹، جلد۲- شماره۲ صفحه ۳۰۱ تا ۲۹۲

زینت زیوری. کاربرد کودهای بیولوژیک. ۱۳۹۴٫ اسفندماه. بنیاد تک. http://taq.ir/1394/12/24/1291/

این نوشته هم جالبه!

کارخانه سلولی مخمر جایگزین سوخت فسیلی

ما نیاز فراوانی برای جایگزین کردن سوخت های فسیلی با سوخت های پایدار و تمیز داریم. …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *