خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / فرصت‌ها و چالش‌ها در مواد غذایی اصلاح شده ژنتیکی

فرصت‌ها و چالش‌ها در مواد غذایی اصلاح شده ژنتیکی

Forsatha Va Chaleshha Dar Mavad Eslah Shode Geneticiتصویر: طرح مفهومی اصلاح مواد غذایی. منبع: فاینالویکاپ.اینفو

فاطمه نگین راز: مهندسی ژنتیک علمی است که به کمک آن می‌توان خصوصیات یک موجود زنده را با دست ورزی مواد ژنتیکی به ویژه دی. ان.‌ای و انتقال ژن‌های معینی برای تولید رقم‌های جدید، اصلاح نمود. با دست ورزی دی.ان.‌ای به روش‌های مختلف وانتقال آن از یک موجود زنده به موجود زنده دیگر (فناوری دی.ان.‌ای نوترکیب) انتقال صفات ارثی حیوان به گیاه، باکتری و ویروس ممکن می‌شود. امکان بالقوه فنون برش ژن و روش‌های دیگر زیست فناوری نوین مانند شبیه سازی با پیشرفت‌های بزرگی در تاریخ بشر چون کشف آتش، اختراع ماشین چاپ و شکاف اتم مقایسه می‌شود.

در حال حاضر تولید انبوه انواع آنزیم‌ها، پادتن‌های تک دومانی، موادمغذی، هورمون‌ها و فرآورده‌های دارویی به کمک موجودات اصلاح شده ژنتیکی توسعه یافته است. عمده‌ترین کاربرد فناوری اصلاح شده ژنتیکی برای تولید مواد غذایی در عرصه محصولات کشاورزی صورت گرفته است. درحال حاضر بیش از نیمی از مواد غذایی فرآورده شده در ایالات متحده آمریکا حاوی سویا، ذرت، کلزا، پنبه یا سیب زمینی مهندسی ژنتیکی شده هستند.

به کارگیری اصطلاحات ژنتیکی در مورد حیوانات اهلی و ماهی به منظور تولید موادغذایی نیز در مرحله تحقیق و توسعه می‌باشد. درحال حاضر روش‌های موجود در زمینه اصلاح حیوانات برای کاربرد در سطح وسیع بسیار گران است. با این وجود تولید ماهی اصلاح شده ژنتیکی در آستانه تجاری شدن می‌باشد. استفاده از ریزسازه واژه‌های اصلاح شده ژنتیکی برای تولید موادغذایی تخمیری، آنزیم‌ها، افزودنی‌های غذایی، طعم دهنده‌ها و اسید‌های آمینه نیز موفقیت‌های شایان توجهی به همراه داشته است.

تاریخچه تولید موجودات اصلاح شده ژنتیکی در دوران‌های ماقبل از تاریخ، بشر موادغذایی مورد نیاز را در طبیعت پیرامون خود جستجو می‌نمود. سپس به تدریج با اهلی کردن و کشت گیاهان پرداخت و با کمک دانشمندان، اصلاح طبیعی نباتات را در بین رقم‌های مرتبط آغاز نمود. درابتدای قرن بیستم با استفاده از تئوری ارتقاء ژنتیکی محصولات کشاورزی مندل، مبنی بر توسعه از طریق انتخاب کلاسیکی، یک گیاه از یک رقم با گیاه مرتبط تلاقی داده می‌شد تا ویژگی‌های مطلوب تولید شوند.

پس از کشف ساختمان سه بعدی مارپیچ دوتایی دی. ان.‌ای توسط واتسون و گریک در سال، ۱۹۵۳ دانشمندان به امکان شناسایی و برش ژن‌ها از یک موجود زنده و انتقال آن‌ها به نوع دیگر پی بردند. درسال ۱۹۶۷رقم جدیدی از سیب زمینی به نام سیب زمینی لنیپ پرورش داده شده این رقم به دلیل محتوی موادجامد بیشتر برای تهیه چیپس سیب زمینی مناسب‌تر بود اما پس از دو سال عامل گسترش سمی به نام سولانین شد بنابراین وزارت کشاورزی آمریکا آن را از بازار مصرف خارج کرد. توسعه سم در رقم جدید سیب زمینی نشان داد که تغییرات ژنتیکی گیاهان و یا حتی حیوانات ممکن است تاثیرات ناخواسته به همراه داشته باشد.

شایان ذکر است که اصلاح نباتات پیشه ایمنی خوبی داشته و در حذف عناصر سمی از برخی موادغذایی موفق بوده است. درسال ۱۹۹۲ گوجه فرنگی اصلاح شده نخستین محصول کشاورزی جی.‌ام (تغیر یافته ژنتیکی)، توسط کالا به نام فلیورسیور تولید که پس از ارزیابی ایمنی توسط FDA مصرف آن مجاز و سرانجام در سال ۱۹۹۴ وارد بازار شد.

ژن آنتی سنس در گوجه فرنگی‌های فلیورسیور فرایند رسیدن محصول را به تعویق انداخته و امکان نگهداری بهتر را فراهم می‌نماید و قوانین ایمنی زیستی، ارزیابی خطرات احتمالی و ایمنی موادغذایی حاصل از زیست فناوری نوین، در بررسی این گونه محصولات و دست به توافق در زمینه اطمینان از عدم وجود اثرات مضر بر محیط و سلامتی انسان کاملا ضروری می‌باشد.

هدف عمده صنایع مهندسی ژنتیک و کشاورژی راهبردهای تجاری یعنی افزایش مقاومت در مقابل سموم و آفات نباتی است. مطالعات وزارت محیط زیست دانمارک نشان می‌دهد که اعمال مهندسی ژنتیک ری گیاهان مقاوم در برابر علف کش‌ها منتج به خطرات زیست محیطی جدی می‌شود.

این مطالعات آشکار ساخت که انتقال ژن‌های مقاوم به علف کش‌ها شیوع تدریجی مقاومت به عامل را به همراه دارد و منجر به افزایش علف هرز در سراسر جهان می‌گردد. از نظر زیست محیطی و کشاورزی در مجموع به نظر می‌رسد اعمال مهندسی ژنتیک با توجه به حساسیت و پیچیدگی که در آن‌ها وجود دارد، همچنان که می‌تواند مفید فواید متعدد باشد وقتی می‌تواند آثار مخرب زیست محیطی متعددی را نیز داشته باشد. لازم است حمایت از ابداعات مهندسی ژنتیک منوط به رعایت برخی از الزامات ایمنی زیستی می‌گردد که به منظور از جلوگیری از آثار مخرب زیستی محیطی انجام می‌شود.

و تاثیرات مخرب اعمال مهندسی ژنتیک برخی از طرفداران محیط زیست را به مخالفت با انجام اعمال مربوط به مهندسی ژنتیک و مقابله یا حمایت حقوقی از ابداعات مهندسی ژنتیک، که خود زمینه ساز توسعه این چنین فعالیتی است، وا داشته است.

منابع:
مریم هاشمی، سیدعباس شجاع الساداتی. ۱۳۸۹. موادغذایی اصلاح شده ژنتیکی: فرصت‌ها و چالش‌ها. فصلنامه علوم و صنایع غذایی. دوره ۷، شماره ۱، صفحه ۸۹-۱۰۲

فاطمه نگین راز. فرصت‌ها و چالش‌ها درمواد غذایی اصلاح شده ژنتیکی. ۱۳۹۴. بنیاد تک. اسفندماه. http://taq.ir/1394/12/20/1252

Shojaosadatti,s,A,And Ezat Zade ,Z.1381.Genetically Engineer Food.Proceeding of 7th Notionalcongress on Nutrition,Rasht,Iran,124_127

Allen, S, 7999a, Labelling rules prohibit food makers from telling what isn’t in their products.The Boston Globe,July12, E4

این نوشته هم جالبه!

نانوذرات طلا

کنترل از راه دور رهاسازی داروی ضدسرطان به داخل تومور

پژوهشگران به دنبال انتقال مقدار زیادی از داروی های ضدسرطانی به داخل تومور می‌باشند. نتیجه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *