خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / کودهای بیولوژیک ونقش آن برتغذیه وسلامت افرادجامعه

کودهای بیولوژیک ونقش آن برتغذیه وسلامت افرادجامعه

 

Koode Biologic va naghshe on dar jameeتصویر: کاربرد کود بیولوژیک نانو زر در ایران. ایران دیلی.

عاطفه ایوبی: امروزه با افزایش تولید کشاورزی به جهت رفع نیازمندی‌های رو به رشد جمعیت در حال گسترش، نگرانی در مورد آینده تأمین غذا برای مردم مطرح گردیده است. آلودگی‌های آب، خاک، هوا و فرسایش خاک، مقاومت آفات به سموم و گسترش کود شیمیایی سبب گردید تا به جهت حفظ منابع به گذشته و کشت‌های صنعتی برگردیم. پس برای تولید محصولات سالم و پاک و در نتیجه انسان‌هایی سالم و با نشاط، هیچ راهی جز کشاورزی ارگانیک نداریم، کشاورزی ارگانیک و دامی. استفاده از فرآورده‌های گیاهی ارگانیک رابطه تنگاتنگ با سلامت افراد جامعه دارد.

با توجه به تقاضای روزافزون برای مصرف محصولات کشاورزی ارگانیک در این نوع از کشاورزی که اساس آن بر مدیریت صحیح خاک و محیط رشد گیاه و درخت استوار است، به گونه‌ای عمل می‌شود که در تغذیه گیاهان و درختان، تعادل بین عناصر مورد نیاز در خاک به هم نخوردو در هنگام رشد نیز، نیازی به استفاده از سموم و آفت‌کش‌ها نباشد. و در تغذیه خاک کشاورزی، به جای استفاده از کود شیمیایی ار کودهای طبیعی نظیر خاک برگ، جلبک و کودهای حیوانی و بیولوژیکی استفاده شود. در صورت نیاز به مبارزه با آفت‌ها نیز به جای کاربرد سموم و آفت‌کش‌های شیمیایی، از شیوه‌های بیولوژیک همچون زنبورهاو باکتری‌‌ها و یا از ارقام مقاوم به آفت‌ها در کشت و زرع، بهره‌برداری می‌شود و در این نوع کشاورزی از دانه‌های اصلاح شده ژنتیکی و در معرض تابش اشعه قرار گرفته استفاده نمی‌شود.

به این ترتیب محصول نهایی که به دست مصرف کننده می‌رسد عاری از باقیمانده‌های سمی و شیمیایی و ماده نگه‌دارنده خواهد بود. از سوی دیگر، محصولات غذایی با کیفیت که محصول کودهای بیولوژیک است نه تنها باعث رضایت مصر کنندگان می‌شود بلکه تأمین و تضمین سلامت جسمی آنان را نیز در پی دارد. این مقاله سعی بر آن دارد تا با نگاهی به کودهای بیولوژیک به نقش مؤثر آن‌ها در سلامت انسا‌ها و جامعه بپردازد.

مقدمه:

کودهای بیولوژیک به مواد حاصل‌خیز کننده‌ای اطلاق می‌شود که حاوی تعداد کافی از یک یا چند گونه از ارگانیسم‌های مفید خاکزی هستند که روی مواد نگه‌دارنده مناسبی عرضه می‌شوند. کودهای زیستی به صورت مایه ت لقیح میکروبی و به عنوان یک ترکیب حاصل سوش‌های میکروبی مؤثر و با راندمان بالا برای تأمین یک یا چند عنصر غذایی مورد نیاز گیاه تعریف می‌شوند. (۲)

کودهای بیولوژیک، میکرو ارگانیسم‌هایی هستند که قادرند یک یا چند عنصر غذایی را از شکل بلا استفاده به شکل قابل استفاده تبدیل کنند و این تبدیل در یک پروسه بیولوژیکی انجام می‌گیرد. هزینه تولید کودهای بیولوژیک کم و در اکوسیستم آلودگی به وجود نمی‌آورد. (۱)

تاریخچه‌ی کودهای بیولوژیک (کودهای میکروبی) :

در دهه گذشته به د لیل مصرف کودهای شیمیایی اثرات زیست محیطی متعددی از جمله انواع آلودگی‌های آب و خاک و مشکلاتی در خصوص سلامتی انسان و دیگر موجودات زنده به وجود آمد. سیاست کشاورزی پایدار و توسعه پایدار کشاورزی، متخصصین را بر آنداشت که هر چه بیشتر از موجودات زنده در خاک در جهت تأمین نیازهای غذایی گیاه کمک بگیرد و بدین سان بود که تولید کودهای بیولوژیک آغاز شد.

کودهای بیولوژیک مواد نگه‌دارنده‌ی میکرو ارگانیزم‌های مفید خاک می‌باشند که به طور متراکم و با تعداد بسیار زیاد در یک محیط کشت تولید شده‌اند. معمولاً به صورت بسته‌بندی قابل مصرف در اراضی کشاورزی‌اند. هدف از مصرف کودهای بیولوژیک، تقویت حاصل‌خیزی و تأمین نیازهای غذایی گیاه است، گرچه ممکن است اثرات مفید دیگری داشته باشد. ارگانیزم‌هایی که در تولید کودهای بیولوژیک مورد استفاده قرار می‌گیرند عمدتاً از خاک جداسازی می‌شوند. در شرایط آزمایشگاه در محیط‌های کشت مخصوص تکثیر و پرورش پیدا می‌کنند و بعد به صورت پودرهای بسته‌بندی شده و آماده، مصرف می‌شوند (۴).

طبقه‌بندی کودهای زیستی (بیولوژیک):

الف) با توجه به نوع میکروارگانیسم‌ها کودهای بیولوژیک را می‌توان به صورت زیر طبقه‌بندی کرد:

۱- کودهای بیولوژیک باکتریایی (ریزوبیوم- ازتوباکتر- آزوسپریلیوم-…)

۲- کودهای بیولوژیک قارچی (میکوریزا)

۳- کودهای بیولوژیک جلبکی (جلبک‌های سبز- آبی و آزولا)

۴- کودهای بیولوژیک اکتینومیست‌ها (فرانکیا)

ب) با توجه به اعمالی که میکروارگانیسم‌ها انجام می‌دهند کودهای زیستی به شرح ذیل تقسیم‌بندی می‌شوند:

۱- تثبیت کننده‌های ازت مولکولی

۲- قارچ‌های میکوریزا

۳- میکروارگانیسم‌های حل کننده فسفات‌های نامحلول

۴- باکتری‌های ریزوسفر محرک رشد

۵- میکروارگانیسم‌های تبدیل کننده مواد آلی زاید به کمپوست

۶- کرم‌های خاکی تولید کننده ورمی کمپوس (۳).

چرا از غذاهای ارگانیک استفاده می‌کنیم؟

غذاای ارگانیک به غذاهایی اطلاق می‌‌گردد که بدون استفاده از آفت‌کش‌ها و علف‌کش‌های مصنوعی و ارگانیسم‌های اصلاح شده ژنتیک تولید شده باشند. نیاز به غذای ارگانیک (غذای عاری از ترکیبات شیمیایی و فرآیند شده بدون افزودنی‌ها) فاقد سموم دفع آفات به سرعت رو به افزایش است. این سموم برای کشتن ارگانیسم‌ها طراحی می‌شوند و بنابراین یک خطر جدی برای سلامت انسان محسوب می‌شود. طبق اعلام انستیتوی ملی سرطان ۳۰ درصد حشره‌کش‌ها، ۶۰ درصد علف‌کش‌ها و ۹۰ درصد قارچ‌ها سرطان‌زا هستند. و این تنها یکی از اثرات جانبی منفی است. این مواد شیمیایی می‌توانند به سیستم عصبی و هورمونی صدمه وارد کنند. کودکان بیش از بزرگسالان در برابر سموم کشاورزی آسیب‌پذیرند. در واقع آن‌ها نسبت به جثه کوچکشان در معرض درصد بالاتری از این مواد قرار دارند.(۵)

نتیجه‌گیری:

بر اساس نتایج به دست آمده در کشور ما سرانه مصرف سم در محصولات کشاورزی به ازای هر نفر ۴۰۰ گرم و همچنین میزان مصرف کود شیمیایی از ۵/۲ به ۵/۳ میلیون تن در ۱۰ سال گذشته افزایش داشته است. در کشاورزی متعارتف از بیش از ۳۰۰ نوع ترکیب شیمیایی خطرناک نظیر آفت‌کش‌ها، علف‌کش‌ها و کودهای شیمیایی به منظور کنترل آفات و حشرات و حاصل‌خیز سازی خاک استفاده می‌گردد که بقایای این مواد علاوه بر آلوده کردن آب‌های زیرزمینی و هوا، جذب گیاهان و درختان شده و بخشی از آن در محصولات کشاورزی به عنوان نمونه میوه‌ها و سبزی‌ها رسوب کرده و در طی مصرف به بدن انسان منتقل خواهد کرد.

طبق اطلاعات کمیته محصولات ارگانیک، کل سطح کشت محصولاتی که در کشور بدون استفاده از سموم و کودهای شیمیایی تولید شده‌اند، حدود ۲۳۹ هزار و ۳۶۴ هکتار که شامل ۱۲۵ هزار و ۸۰۲ هکتار محصولات باغی و ۱۱۳ هزار و ۶۵۹ هکتار محصولات زراعی است و به طورکلی میزان سطح کشت محصولات زراعی و باغی که تولید آن‌ها بدون استفاده از کود و سم انجام می‌گیرد، به ترتیب یک و ۲/۷ درصد از کل سطوح زیر کشت محصولات زراعی و باغی کشور را تشکیل می‌دهد.

با توجه به این‌که ۲/۱ درصد راضی کشاورزی جهان در ایران قرار دارد و فقط ۳/۰ درصد سموم مصرفی جهان در ایران مصرف می‌شود در وضعیت بهتری نسبت به میانگین جهان قرار دارد، بنابراین توصیه می‌شود برای پایه‌گذاری سیستم کشاورزی زیستی در کشور همزمان با توسعه تولید این محصولات در مورد ایجاد زمینه‌های عرضه مطمئن در شبکه توزیع نیز برنامه‌ریزی لازم صورت گیرد زیرا اقتصادی کردن کشاورزی زیستی برای توسعه و گسترش آن ضروری است.

منابع :

۱- روزنامه شرق، یکشنبه ۱۴ فروردین ۱۳۸۴، ۲۳ صفر ۱۴۲۶، ۳ آوریل ۲۰۰۵

۲- شهرام، ایرانی پور، رحیم، اکبری، محمد صالحی، سال چهارم، شماره چهارم، زمستان ۱۳۸۵، فصلنامه نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی. سال چهارم، شماره ۱۵ ص ۱۵

۳- کوپاهی، مجید، ۱۳۸۶، توسعه کشاورزی، تحقیق آموزش و ترویج کشاورزی

۴- نصر اصفهانی، اسماعیل، میرفندرسکی، سمیرا، ۱۳۸۵، کشاورزی ارگانیک گسترش می‌یابد سرزمین سبز. شماره ۴۲٫ صفحه ۱۴-۱۲

۵- والاس، جی، ۱۳۸۴، اصول کشاورزی زیستی، ترجمه عوض کوچکی. انتشارات دانشگاه فردوسی. ۳۹۴ صفحه

این نوشته هم جالبه!

دریای خزر

بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان به آهستگی در حال تبخیر شدن است

بزرگ‌ترین دریاچه آب شیرین جهان به آهستگی در حال تبخیر شدن است، یافته‌های جدید نشان …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *