قالب وردپرس درنا توس
خانه / تازه‌ها / بیوتکنولوژی / چالش های اخلاق زیستی در محصولات تراریخته

چالش های اخلاق زیستی در محصولات تراریخته

Chalesh Haye Pishe Roo Az Manzar Akhlaghe Zistiتصویر: فرانکنفروت، از یوزو تا دکوپن. ولتر پیترز

 

فاطمه نگین راز: غذا همواره یکی از ضروریات اساسی برای بقا و ادامه حیات بشر بوده و براساس نظریهٔ مازلو اولین نیازمندی از نیازهای پنج گانه انسان محسوب می‌شود. در چارچوب حقوق بین الملل «حق بر غذا» حق بنیادین هر شخص، بر رهایی از گرسنگی و سترسی پایدار به غذا با کیفیت و کمیتی است که پاسخگوی نیازهای غذایی و فرهنگی وی باشد.

مبانی حقوقی «حق بر غذا» در ماده ۱۱میثاق بین المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی (میثاق) یافت می‌شود و در آن بر لزوم سالم بودن مواد غذایی و تغییر نگرش جهانیان نسب به «حق بر غذا» تاکید می‌کند. «حق بر غذا» به این مورد اشاره می‌کند که هر کس حق دارد تا سطح زندگی، سلامت رفاه خود و خانواده‌اش را از حیث غذا و مسکن و غیره تامین کند.

امروزه فقط سیر کردن شکم گرسنگان و نجات از گرسنگی مد نظر نیست بلکه در تامین «حق برغذا» باید به سالم بودن و ایمن بودن موادغذایی نیز توجه نمود موضوعی که به عنوان یک چالش حقوق بشری فرآوری فناوری‌های نوین تولید و عرضه محصولات غذایی از جمله زیست فناوری تراریخت مطرح شده است. این فناوری امکان جداسازی یک یا چند ژن و انتقال کد ژنتیکی را درمیان موجودات فراهم کرده است. موجوداتی که در آن‌ها یک یا چند ژن خارجی وجود دارد به عنوان موجودات تراریخته محسوب می‌شوند.

این موجودات حاوی ترکیباتی از ژن‌ها یا مواد ژنتیکی هستند و به گونه‌ای تغییر یافته‌اند که به صورت طبیعی می‌سر نمی‌شود. بذرهای تراریخته حاصل تغییرات ژنتیکی هستند که با استفاده از مهندسی ژنتیک به منظور بهبود کیفیت و تغییر برخی صفات تولید شده و میان مقوله کشاورزی و فناوری زیستی پیوند برقرار نموده است. محصولات غذایی تراریخته، موادغذایی هستند که از یک گیاه طبیعی به وجود می‌آیند اما از لحاظ ژنتیکی آن چنان اصلاح شده‌اند که ویژگی جدیدی را نشان می‌دهد یا یک ویژگی طبیعی را از دست می‌دهد.

موادغذایی تراریخته بخشی از زنجیره غذایی مردم در سراسر جهان را به خود اختصاص داده است که مصرف آن‌ها نیز دارای عوارض ناخواسته و ناخوشایندی دربین مصرف کنندگان است. اخلاق به عنوان زاییده زندگی اجتماعی و لازمهٔ استمرار آن در طول اعصار مختلف همزاد بشر بوده است از زمانی که زیست انسان هادر کنار هم از حداقل قواعدی برخوردار بوده «اخلاق زیستی» نیز معنا داشته است و منظور از «اخلاق زیستی» شاخه‌ای از اخلاق، فلسفه و تفسیر‌های اجتماعی است که به علوم زیستی و آثار بالقوه آن بر جامعه می‌پردازد و در واقع به طور خاص «اخلاق زیستی» به شماری از مشکلات اخلاقی اشاره دارد که پس از پیشرفت‌های نوین در فن آوری زیستی به وجود آمده‌اند.

ارتباط بین علوم یکی از واقعیت‌های زندگی است ک اخلاق زیستی از آن مستثنی نیست و این پیوند عمل گرایی اخلاقی را از یک سو و همگرایی حقوق را از سوی دیگر فراهم می‌کند. با توجه به اهمیت حق بر غذای کافی و لزوم پایبندی بر اصول اخلاق زیستی و تولید روز افزون محصولات غذایی

تراریخته، بررسی جایگاه این حق و اصول در فرایند عرضه محصولات غذایی تراریخته ضرروی به نظر می‌رسد پس باید با تحلیل مقررات مندرج در اسناد حقوق بین المللی، تعهدات دولت‌ها نسبت به حق بر غذای کافی و اصول اخلاق زیستی مشخص شده و نحوهٔ تاثیر فرایند عرضه و تولید محصولات غذایی تراریخته بر حق و اصول نام برده بررسی شود و باید به عوارض خطرناک محصولات تراریخته مطرح و تبیین تقابل ناشی از تامین «حق بر غذای کافی» «اخلاق زیستی» با تامین «حق انجام آزادانه تحقیقات علمی و فعالیت‌های نوآورانه» در محیط زیست فناوری تراریخت پرداخته شود.

به موجب میثاق، دولت‌ها به طور خاص متعهد هستند بهره‌مندی از حقوق مطرح شده در آن را با استفاده از حداکثر منابع و با تمامی تدابیر مناسب تامین می‌کند. یکی از این حقوق «حق بر غذای کافی» است حقی که محتوای اصلی آن متضمن بر فراهم بودن و در دسترس بودن میزان کافی از غذایی است ک از منظر کیفی و کمی برای ارضای نیازهای تغذیه‌ای فرد مناسب بوده و فاقد هر نوع مواد مضر باشد.

راهکارهای گوناگونی در این راستا تبیین شده مانند قانون گذاری یعنی قانونی که با حق بر غذای کافی در تعارض باشد باید اصلاح شود. همچنین باید توجه داشت که بر اساس حقوق بین المللی دولت‌ها در مقابل حق بر غذای مردم دیگر کشور‌ها نیز متعهد هستند. نباید پیوستگی حقوق و اخلاق در زندگی انسان‌ها را فراموش نمود. این پیوستگی باعث شد تا موازین حقوقی جنبه اخلاقی داشته و مباحث اخلاقی جنبه حقوقی داشته باشد.

عمل گرایی اخلاقی از آثار این تلاقی است، ارتباط «اخلاق زیستی» با حقوق بشر باعث شد که نوعی نرمش از اخلاقیات به مقررات الزام آور در معاهدات بین المللی به وجود بیاید.

منابع:

ابراهیم گل، علیرضا. ۱۳۸۷. حق بر غذا،پیش شرط تحقق سایر حقوق ،مجله حقوق بین المللی،معاونت حقوقی و امور مجلس ریاست جمهوری.ج ۳۹ .۲۵،۲۲۱ تا۲۴۴

السان، مصطفی. ۱۳۸۶. اصول اخلاق زیستی.مجله تحقیقات حقوقی (۴۵) ،۱۳۵ تا ۱۸۴

باقری، عبدالرضا، ۱۳۸۶. اصول بیوتکنولوژی گیاهی . چاپ اول، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی

عباسی محمود،رزمخواه نجمه،حیدری بهاره. ۱۳۹۳٫ محصولات غذایی تراریخته و چالش های پیش رو از منظر اخلاق زیستی و حق بر غذا. اخلاق زیستی. دوره۴،شماره۱۲:از صفحه ی۱۳۱تا۱۶۴

درباره حمید احمدیان مقدم

من به علوم و فناوری های نوین علاقه مند هستم!

این نوشته هم جالبه!

یماری کروهن

روشی نوین برای درمان بیماری کورهن با استفاده از باکتری‌ها

پژوهشگران دریافتند که آنزیم تولید شده توسط فلورمیکروبی نامتوازن در دستگاه گوارش انسان به بیماری …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *